16/01/2025
🪷 สมเด็จพระวันรัต (แดง) พระอุปัชฌายาจารย์ของสมเด็จพระสังฆราช (แพ)
------------
👨🏫 เนื่องในวันครูแห่งชาติ 16 มกราคม 2568 นี้ พิพิธภัณฑ์ตำหนักสมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทวมหาเถร) จึงของนำเสนอเรื่องราวของสมเด็จพระวันรัต (แดง สีลวฑฺฒโน) ผู้เป็นทั้ง ‘พระอุปัชฌาย์’ และ ‘อาจารย์’ ของสมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทวมหาเถร)
✨ สมเด็จพระวันรัต (แดง) เป็นเจ้าอาวาสวัดสุทัศนเทพวราราม รูปที่ 3 ขึ้นดำรงตำแหน่งใน พ.ศ. 2421 และในปีรุ่งขึ้น พ.ศ. 2422 ก็เป็นพระอุปัชฌาย์และพระอาจารย์สั่งสอนพระปริยัติธรรมให้สมเด็จพระสังฆราช (แพ)
📚 ความแตกฉานในพระปริยัติธรรมของสมเด็จพระวันรัต (แดง) เป็นที่ประจักษ์ นับแต่ท่านได้เข้าแปลพระปริยัติธรรมได้เปรียญ 8 ประโยค ขณะอายุ 29 ปีเท่านั้น และปรากฏผลงานนิพนธ์ธรรมกถาที่สำคัญ อาทิ ‘พระปาฏิโมกขสังวรสีลสิกขาบท’ (พระปาฏิโมกข์แปลร้อย ว่าด้วยอรรถาธิบายพระธรรมวินัยของพระภิกษุ) และ ‘สีมากถา’ (ตำราเกี่ยวกับการผูกสีมาสมัยโบราณ)
📝 ทั้งยังเป็นแม่กองชำระพระอภิธรรม เมื่อคราวรัชกาลที่ 5 มีพระราชดำริจัดสร้างพระไตรปิฎกฉบับพิมพ์ด้วยอักษรไทยเป็นครั้งแรก กับทั้งได้รับโปรดเกล้าฯ อาราธนาให้เป็นผู้ดูแลการก่อสร้างวัดเบญจมบพิตรในรัชกาลนั้นอีกด้วย
🌞 ที่สุดได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นแม่กองสอบปริยัติพระบาลีสนามหลวง และโปรดเกล้าฯ ให้ครูบอกปริยัติในพระบรมมหาราชวังย้ายมาบอกปริยัติที่วัดสุทัศน์ เวลานั้นวัดสุทัศน์จึงเจริญรุ่งเรือง มีพระสงฆ์สามเณรจำพรรษาเรียนบาลี ณ บาลีวิทยาลัยที่สมเด็จพระวันรัต (แดง) ได้จัดตั้งขึ้นในพระอารามมากกว่า 300 รูป จึงกล่าวกันว่าสมเด็จพระวันรัต (แดง) เป็นอาจารย์ที่มีลูกศิษย์มากเป็นลำดับต้น ๆ ในสังฆมณฑลเวลานั้น
🙏🏻 สำหรับพระราชศรัทธาในส่วนพระองค์สมเด็จพระปิยมหาราชต่อสมเด็จพระวันรัตนั้น ปรากฏอยู่ตลอดรัชกาล อาทิ โปรดเกล้าฯ ให้ถวายวิสัชนาข้อธรรมตลอดพระราชกิจอันมีพระราชอัธยาศัยจะใช้ธรรมะเป็นที่พึ่งต่าง ๆ และของพระราชทานสำหรับสมณศักดิ์และถวายเป็นเกียรติยศพิเศษ เช่น รูปหล่อสมเด็จพระวันรัต (แดง) ของพระราชทานฝากจากอิตาลี
🌼 เมื่อสมเด็จพระวันรัต (แดง) มรณภาพ ก็เสด็จฯ มาถวายสักการะและพระราชทานสรงสรีรสังขาร ตลอดจนโปรดเกล้าฯ ให้ออกเมรุบำเพ็ญพระราชกุศลพระราชทานเพลิง ณ พระเมรุพิมาน คู่กับหม่อมเจ้าสมเด็จพระพุฒาจารย์ (ทัต) วัดพระเชตุพนฯ เป็นกรณีพิเศษ
🌳 ในส่วนของสมเด็จพระสังฆราช (แพ) นอกจากสถานะพระราชอุปัชฌายาจารย์แล้ว สมเด็จพระวันรัต (แดง) ก็เป็นปฐมเหตุแห่งเหตุการณ์สำคัญในพระชนม์ชีพหลายประการ เช่น ‘ภาพพระสุนทรีวาณี’ ภาพเปรียบพระธรรม ปูชนียวัตถุสำคัญประจำพระอาราม และการจัดสร้าง ‘พระกริ่ง’ ของสมเด็จพระสังฆราช (แพ) เป็นต้น ดังปรากฏเรื่องราวในพิพิธภัณฑ์ฯ ของเรา
🌱 อนึ่ง นับได้ว่าศิษย์และสัทธิวิหาริกของสมเด็จพระวันรัต (แดง) ได้เป็นพระสังฆราช ถึง 2 พระองค์ คือ สมเด็จพระสังฆราช (แพ) วัดสุทัศน์ และสมเด็จพระสังฆราช (อยู่) วัดสระเกศ นอกจากนี้ก็ยังมีพระเถระและบุคคลสำคัญหลายท่านที่เป็นศิษยานุศิษย์ของสมเด็จพระวันรัต (แดง) อาทิ สมเด็จพระวันรัต (เฮง), สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (หม่อมราชวงศ์เจริญ), เจ้าพระยาอภัยราชามหายุติธรรมธร (หม่อมราชวงศ์ลบ), หม่อมเจ้าพร้อม ลดาวัลย์, เจ้าพระยายมราช (ปั้น) และพระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม)
------------
ขอเชิญทุกท่าน ร่วมเรียนรู้เรื่องราวของสมเด็จพระวันรัต (แดง) ได้ที่
🏛 พิพิธภัณฑ์ตำหนักสมเด็จพระสังฆราช (แพ ติสฺสเทวมหาเถร)
📆 วันทำการ : ทุกวันศุกร์ - อาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์
⏰ เวลา : 9.30 - 16.30 น.
🎟 อัตราค่าเข้าชม :
- ชาวไทย 50 บาท
- ชาวต่างชาติ 200 บาท
ซื้อบัตรเข้าชมได้ที่ โถงต้อนรับพิพิธภัณฑ์ Reception Hall (ศาลาสีลวัฒน์บริเวณข้างพระอุโบสถ)
🆓 ผู้ได้รับยกเว้นค่าเข้าชม :
- นักเรียน นักศึกษาถึงระดับปริญญาตรี (แสดงบัตร)
- ผู้สูงอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป
- พระภิกษุสงฆ์ สามเณร
- ผู้พิการ
#พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระสังฆราชแพวัดสุทัศน์ฯ
#วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร
