14/01/2026
ข้าโอกาสพระธาตุพนม
#ไทยสยามบำรุง
“ข้าโอกาสลูกพระธาตุ หลานพระธรรม”
ข้าโอกาสพระธาตุพนม มหาวิทยาลัยขอนแก่น จัดขบวนแห่องค์พระมหาอุปคุตเถรเจ้า ในงานนัสการพระธาตุพนม ประจำปี พ.ศ.๒๕๖๙
๒๖ มกราคม ๒๕๖๙ ณ วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร จังหวัดนครพนม
ภายใต้แนวคิด “ไทยสยามบำรุง” กล่าวถึงการเข้ามาของชนชาวสยาม ผู้มีบทบาทสำคัญในการบูรณะองค์พระธาตุพนมบรมเจดีย์ครั้งเมื่อกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย เสด็จออกตรวจราชการมณฑลอุดร เมืองนครพนม เมื่อ พ.ศ.๒๔๔๙
ลุจุลศักราช ๑๒๖๓ ปีฮ้วงเป้า พุทธศักราช ๒๔๔๔ ปีฉลู เป็นรัชสมัยของสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๕ แห่งราชวงศ์ครองกรุงรัตนโกสินทร์ "ไทยสยามบำรุง" ว่าด้วยท่านพระครูวิโรจน์รัตโนบล นำศรัทธา ซ่อมพระมหาธาตุเจ้า (๒๔๔๔-๒๔๘๒) กำหนดให้มีงานนมัสการพระธาตุพนม เป็นบุญประเพณีเดือนสามของทุกปี และสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสด็จตรวจราชการมณฑลอุดร เสด็จนมัสการพระธาตุพนมและประทับแรมในบริเวณวัดพระธาตุพนม (๑๘ มกราคม ๒๔๔๙) โดยจำลองรูปแบบขบวนจากหลักฐานทางประวัติศาสตร์และภาพถ่าย เมื่อครั้งสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เสด็จมานมัสการองค์พระธาตุพนมในปีพ.ศ. ๒๔๔๙ ดังความในพระนิพนธ์ว่า "มีราษฎรตำบลใกล้เคียงพากันมาหามากต่อมาก เหมือนอย่างมีนักขัตฤกษ์สำหรับปีและตระเตรียมกันแห่ปราสาทผึ้ง และจุดดอกไม้เพลิง ให้อนุโมทนาด้วยเวลาบ่าย ๔ โมง ราษฎรแห่ปราสาทผึ้งและบ้องไฟเป็นกระบวนใหญ่เข้าประตูชานชาลา พระเจดีย์ด้านตะวันตก แห่ประทักษิณองค์พระธาตุสามรอบ กระบวนแห่นั้น คือ ผู้ชายและเด็กเดินข้างหน้า หมู่หนึ่ง แล้วมีพิณพาทย์ต่อไปถึงบุษบก แล้วมีรถบ้องไฟ ต่อมามีปราสาทผึ้ง คือ แทงหยวกกล้วยเป็นรูปทรงปราสาทแล้วมีดอกไม้ทำด้วยขี้ผึ้ง เป็นเครื่องประดับ มีพิณพาทย์ ฆ้องกลอง แวดล้อมแห่มา และมีชายหญิง เดินตามเป็นตอนๆ กันหลายหมู่ และมีกระจาดประดับประดาอย่างกระจาดผ้าป่า ห้อยด้วยไส้เทียนและไหมเข็ด เมื่อกระบวนแห่เวียนครบสามรอบแล้วได้นำปราสาทผึ้งไปตั้งถวายพระมหาธาตุ ราษฎรก็ยังนั่ง ประชุมกันเป็นหมู่ๆ ในลานพระมหาธาตุ คอยข้าพระพุทธเจ้าจุดเทียนนมัสการแล้วรับศีลด้วยกัน พระสงฆ มีพระครูวิโรจน์รัตโนบลเป็นประธานเจริญพระพุทธมนต์ เวลาค่ำมีการเดินเทียนและ จุดบ้องไฟ ดอกไม้พุ่ม และมีเทศน์กัณฑ์หนึ่ง
จากบันทึกเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ดังกล่าว จึงเป็นแนวคิดเพื่อเป็นตัวกำหนดรูปแบบขบวนแห่ในปี พ.ศ. ๒๕๖๙
อ่านเพิ่มเติมได้ที่ :
- จดหมายเหตุการบูรณะปฏิสังขรณ์องค์พระธาตุพนม ณ วัดพระธาตุพนม วรมหาวิหาร อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม พ.ศ. 2518-2522. กรมศิลปากร.
- สถาบันดำรงราชานุภาพ. (2555). การเสด็จตรวจราชการหัวเมือง ของ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ: สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย.
- อุรังคนิทาน ตำนานพระธาตุพนม (พิสดาร).
- เพจ : คณะละคอนสุดสะแนน
#กัณฑ์ที่๘ไทยสยามบำรุง
#ปฏิสังขรณ์ครั้งที่๔
#สืบฮีตเดือนสามนำฮอยศรัทธาบูชาพระธาตุพนม
#โฮมบุญฮ่วมศรัทธาบูชาพระธาตุพนม
#บุญเดือนสาม
#นมัสการพระธาตุพนม
#เทศกาลนมัสการพระธาตุพนม
#ขบวนแห่พระอุปคุต
#ลูกพระธาตุหลานพระธรรม
#ศูนย์ศิลปวัฒนธรรมมหาวิทยาลัยขอนแก่น
#เฮือนกองคำผ้างาม
