18/04/2026
Heemlezing dinsdag 21 april
20.00 uur, foyer Carolus
Kasteel Porinc en zijn bewoners
door Theo Antonis
De vroegste vermeldingen van Kasteel Portinc dateren uit de 14e eeuw; in 1352 is er sprake van een kasteeltje gelegen nabij de rivier de Keersop. Bij Kasteel Portinc moet je denken aan een flink versterkt huis op loopafstand (1 minuut) van een watermolen.
Dit kasteel was eeuwenlang een spil in de lokale geschiedenis.
De precieze tijdstip van de bouw is overigens onbekend.
De naam op zich, met varianten als ‘Sloth Bergheijck’, ‘Poertinc’ en ‘Huis de Poort’, levert al een verhaal. Over de plek waar het stond, nabij de Keersop, een zijbeek van de Dommel, is veel te vertellen. De lezing over de geschiedenis van dit verdwenen Kasteel Portinc in Bergeijk wordt verzorgd door Theo Antonis.
In de late middeleeuwen ligt Bergeijk onder de invloedssfeer van de Norbertijnen Abdij van Floreffe, Abdij van Postel, Abdij van Averbode en Abdij van Tongerlo als ook van de Benedictus-abdij Sint-Jacob te Luik. Het bezit van goederen van deze kloostergemeenschappen in Bergeijk is aanzienlijk.
Daarnaast zijn er in deze streek nogal wat graven, hertogen en bisschoppen die de econo-mische macht met veroveringen en oorlogjes naar zich toe wilden trekken.
Zo was er strijd tussen het Graafschap Loon en Hertogdom Brabant over de lagere rechtspraak, terwijl Bergeijk onder de dingbank Eersel viel.
In dat kader bezien speelt het kasteel een rol in de religieuze en economische structuur van de regio in de 14e eeuw.
Vervolgens gaat de inleider nader in op familiegeschiedenissen. Zoals die van de familie Bac. Hubert was kwartierschout van Kempenland.
Zijn zonen, Jan en Hubert, brengen ons bij de vraag of dat de beroemde schilders Jan en Hubert van Eyck zijn. Is het kasteel mogelijk de geboortegrond van deze grondleggers van de Vlaams schilderkunst? Of komen ze toch uit Maaseik? Er zijn onderzoeken gedaan en boeken over volgeschreven (dr. Lucas van Dijck).
Inleider Theo Antonis verhaalt verder de ontwikkelingen rond het kasteel in de 16de eeuw met de strijd tussen Prins Maurits en Cristobal de Mondragon in 1592. En over hoe het verder ging met het gebouw na de Vrede van Munster; het verval en de afbraak.
En er wordt verteld over de toekomstplannen met betrekking tot dit verdwenen ‘Kasteel Portinc’.
Je bent welkom bij de lezing van Theo Antonis.
Tekening van Kasteel Portnic zoals het ooit geweest kon zijn.