De bekendste dolmens (2), de noorderburen noemen het een soort hunebedden, en menhirs (27) van België vind je bij het kleine dorpje Wéris, deelgemeente van het kleinste stadje Durbuy. De dolmenbouwers leefden op het einde van de jonge steentijd, in het Laat Neolithicum. Het zijn de oudste monumentale bouwwerken van België! De Dolmen van Wéris werd reeds in 1974 als beschermd monument geklasseerd.
Op 12 februrari 2014 ondertekende de Minister van het Waalse Erfgoed een besluit voor uitbreiding van de bescherming als megalithisch veld van Wéris waarin de 2 dolmens, de 27 menhirs werden in opgenomen, alsook de Pierre Haina. Dit megalitsch veld van Wéris heeft een lengte van ongeveer 8 km (van Oppagne tot Ozo). Even voor alle duidelijkheid: de Pierre Haina is geen megaliet. Het is geen door de mens geplaatste steen. De Pierre Haina is een staande steen als resultaat van natuurlijke fenomen, maar waarschijnlijk wel gebruikt door de mens 5.000 jaar geleden bij het bepalen van de plaats voor de megalitsche rij stenen. Wéris ligt in een geologische rijke streek, op de grens tussen de Famenne en de Ardennen, met de Condroz in vogelvlucht heel dichtbij. Verschillende steensoorten komen aan de oppervlakte en bepalen mede de rijke flora alsook het landschap. Het dorpje van Wéris heeft de titel Les plus beaux villages de Wallonie verworven als een van de mooiste dorpjes van Wallonië. Het is een typisch dorpje uit de Fammenestreek. Het bestaat uit langgevelhoeves uit de 19de eeuw in kalksteen of in vakwerkstijl, en een kalkstenen kasteelhoeve uit de 17de eeuw. In het centrum pronkt de Sint-Walburga kerk uit de 11de eeuw, gebouwd in de typische Maaslandse of Mosaanse bouwkunst, een regionale stijl binnen de romaanse kunst, zoals de meeste kerken in de streek. Bij de kerk staat de "Tour", de toren, de donjon. In de middeleeuwen leefde hier de heer van Wéris met zijn familie en ontving er zijn bezoek. In Wéris vindt u ook "Maison des Mégalithes", het Megalietenhuis, op de Place Arsène Soreil, beheert door de vzw Terre de Durbuy. In het museum krijgt u een zicht op het leven van de dolmenbouwers, landbouwers van vijfduizend jaar geleden, en het megalitisme, de vroegst monumentale bouwkunst. Wil je een wandeling maken, ben je op zoek naar informatie, brochures, een wandelkaart,… dan ben je hier op de juiste plaats. Na de wandeling kun je hier genieten van een streekgebonden biertje, de ‘Dolmenius’, een amberbiertje speciaal voor het museum gebrouwd, of een ander natje en droogje. Wil je een gids voor je wandeling – keuze uit verschillende wandelingen te bekijken op de site www.weris-info.be – of wil je een pedagogisch programma voor je kleuter-, lagere of secundaire klas, dan kun je terecht bij de enthousiaste medewerkers van de Terre de Durbuy. Stuur een mailtje met je vraag naar [email protected]. Reservatie verplicht.
