20/05/2025
23 mei - MERKSEM VLAGT !
In Merksem kwam onze Heemkring reeds in 2008 op het idee om een Merksemse feestdag in het leven te roepen. Er werd zelfs een logo ontworpen.
Toch blijkt nog steeds dat er slechts weinig Merksemnaren op de hoogte zijn van het hele gebeuren. Merksem is ontstaan ergens begin jaren 600, en bestaat dus meer dan 1400 jaar. Toch hebben we lang moeten wachten op de dag waarop we zelfstandig werden/ onafhankelijk werden.
"Merksem Vlagt", zoals de Merksemse dag genoemd wordt, herinnert ons aan de dag waarop Merksem een zelfstandige heerlijkheid werd; namelijk 23 mei 1561. Toen kocht Antoon van Stralen, de man naar wie de Van Straelenlei werd genoemd, de heerlijkheid van de Markiezen van Bergen op Zoom. Merksem kwam dus los van Schoten waarvan het gedurende meer dan 6 eeuwen een gehucht was geweest.
Wie de geschiedenis van onze gemeente/district een beetje kent, moet toegeven dat ze boeiend is. Alleen al omwille van de grote metamorfose die we hier doorgemaakt hebben. Grote oorzaak hiervan was het graven van onze dokken in 1874-1876. De vele fabrieken die rond die dokken oprezen, trokken grote aantallen arbeiders aan die "nieuwe Merksemnaren" werden. Ook de voortdurende uitbreiding van de Antwerpse haven in noordelijke richting bracht een steeds groeiende toeloop van arbeiders en dus nieuwe inwoners met zich mee. Dat maakte dat de boerderijen en velden plaats moesten ruimen voor huizen, straten en pleinen. Het landelijke dorp van de stroboeren, dat door vele rijke Antwerpenaren als buitenverblijf werd beschouwd, groeide uit tot een gemeente met een eerder voorstedelijk karakter. Maar, als boerendorp of als verstedelijkt Merksem, we bleven van grote betekenis voor de stad.
In 1983 werden we een district van Antwerpen, dus helemaal zelfstandig zijn we sindsdien niet meer. Toch mogen we best trots zijn op ons Merksem, ons district. We hebben zowat alles in huis. Onze harmonie is ouder dan het onafhankelijk België. Vele Merksemse gebouwen werden getekend door grote architecten, denk maar aan het Sint-Bartholomeusgasthuis, kasteel Groenendaal, het oude gemeentehuis, de pastorij van Sint-Bartholomeus, de stedelijke basisschool in de Borrewaterstraat, de Sint-Bartholomeuskerk en Sint-Franciscuskerk, ons districtshuis, de villa's in de du Chastellei en op de Bredabaan…. Alle onderwijsnetten zijn vertegenwoordigd in diverse scholen. Onze Muziekacademie en Academie voor Plastische Kunsten staan hoog aangeschreven en hebben aardig wat talent voortgebracht.
Heel wat Merksemnaren hebben naam gemaakt op diverse terreinen. Hier denken we bijvoorbeeld aan de dokters Benoit en Maurice Timmermans, Gaston Berghmans, Eugene Muys (zangleraar en koorleider), Jef De Winter (beroemd pianist/componist/dirigent), Frank Ivo Van Damme (beeldend kunstenaar), Walter Merhottein (Kiekeboe), Raphaël Gorsen (schilder/beeldhouwer), Jacobus Borrewater (was 54 jaar lang onze burgemeester), Constant De Jong (natiebaas die zijn bezit aan de COO schonk), August Mennes (ingenieur). Merksem telt ook vele auteurs waaronder Marc Verhagen, Mark Tijsmans, Guy Didelez, Rutyne Anne, Heylen Maria, Nicole Boumaaza… Ook op het gebied van sport hebben we Merksem op de kaart gezet, denken we bijvoorbeeld aan voetballer Jef Mermans en de triatleten Bart Aernouts en Marc Herremans.
Ik zou zo nog lang kunnen blijven doorgaan, maar hopelijk is het duidelijk dat Merksem het verdient om gedurende één dag per jaar in de verf gezet te worden. We zijn een district van Antwerpen en ook daar mogen we best trots op zijn. Antwerpen is een fantastische stad. Maar net zoals in een huwelijk de beide partners voor een stuk zichzelf blijven, moet het toch kunnen dat we gedurende één dag per jaar met z’n allen kleur bekennen en dat Merksem nog eens MERKSEM mag zijn!
