27/04/2026
27 აპრილს, გიორგი ჩიტაიას სახელობის ეთნოგრაფიული მუზეუმის დაარსებიდან 60 წელი შესრულდა.
მთელს კავკასიაში პირველი ეთნოგრაფიული მუზეუმი ღია ცის ქვეშ, ქართული ეთნოგრაფიული სკოლის ფუძემდებლის, აკადემიკოს გიორგი ჩიტაიას ინიციატივით 1966 წელს დაარსდა.
როდესაც საქართველო სწრაფად იცვლებოდა და ძველი ყოფა ნელ-ნელა ქრებოდა, გიორგი ჩიტაიამ ყველაზე მნიშვნელოვანი რამ შენიშნა — " თუ არ შევინახავთ ერის ყოფა-ცხოვრებას, დავკარგავთ საკუთარ თავსაც". მან არ დაიწყო მხოლოდ კვლევა, დაიწყო გადარჩენა. სოფლებიდან, მთებიდან, ველებიდან გადმოიტანა სახლები, ბეღლები, მარნები, ეზოები… არა როგორც ექსპონატები, არამედ როგორც სიცოცხლის მატარებელი სივრცეები.
ასე შეიქმნა ადგილი, სადაც შეგიძლია არა მხოლოდ ნახო, არამედ იგრძნო, როგორ ცხოვრობდა საქართველო.
დღეს, მუზეუმში შესაძლებელია გაეცნოთ საქართველოს თითოეული კუთხისთვის დამახასიათებელ სახასიათო საკარმიდამო კულტურას, საცხოვრებელი სახლების მრავალფეროვნებას, ტრადიციულ ყოფას, ასევე ისტორიულ-არქეოლოგიურ ექსპოზიციებს.
მუზეუმის ფონდებში 9000 ექსპონატზე მეტი ირიცხება. 50 ჰა ტერიტორიაზე წარმოდგენილია საქართველოს სამი სამეურნეო-კულტურული არეალი: ბარი, ზეგანი და მაღალმთიანეთი, რის მიხედვითაც მოხდა ტერიტორიის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული კუთხეების მიხედვით დაყოფა: ქართლი, კახეთი, სამცხე-ჯავახეთი, სამეგრელო, გურია, იმერეთი, რაჭა, აჭარა, აფხაზეთი.
მუზეუმის სივრცე მხოლოდ ექსპონატების კრებული არ არის.
მის უკან დგას გიორგი ჩიტაიას მრავალწლიანი ბრძოლა
იდეისთვის, რომელიც თავის დროზე სრულიად ახალი და რთულად მისაღები იყო. 1966 წლამდე აკადემიკოსს ტიტანური შრომა და შეუპოვრობა დასჭირდა, რათა დაერწმუნებინა გადაწყვეტილების მიმღები პირები, ღია ცის ქვეშ მუზეუმის დაფუძნების იდეა მიეღოთ.
არსებობენ ადამიანები, რომლებიც ისტორიას წერენ და არსებობენ ისინი, ვინც ისტორიას გვაჩვენებენ ისე, რომ მასში შევაბიჯოთ. სწორედ ასეთი ადამიანი იყო აკადემიკოსი გიორგი ჩიტაია, რომლის სახელიც მუზეუმს 1986 წლიდან მიენიჭა.
