19/10/2026
Η συντήρηση των ψηφιδωτών δαπέδων του Ανακτόρου των Αιγών
Πώς συντηρούνται τα αρχαία ψηφιδωτά δάπεδα και ποιες εργασίες απαιτούνται για την προστασία τους στον χρόνο; Αυτά είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν όσοι επισκέφθηκαν το πρωί της Δευτέρας 12 Οκτωβρίου το Ανάκτορο των Αιγών, στο πλαίσιο εκδήλωσης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ημαθίας με αφορμή την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Συντήρησης.
Η αρχαιολόγος Εύα Κοντογουλίδου παρουσίασε το ιστορικό της ανασκαφής και της αποκάλυψης των ψηφιδωτών δαπέδων του Ανακτόρου, ενώ ο συντηρητής Κωνσταντίνος Τζίμπουλας αναφέρθηκε στις εργασίες συντήρησης και στις μεθόδους που εφαρμόζονται για την προστασία τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο ψηφιδωτό δάπεδο του ανδρώνα Ε του νότιου τριμερούς συγκροτήματος, το οποίο αποκαλύφθηκε τη δεκαετία του 1950. Ήταν το πρώτο ψηφιδωτό του Ανακτόρου που συντηρήθηκε εκτεταμένα, κατά την περίοδο της αρχικής ανάδειξης του μνημείου, όταν αυτό άνοιξε για το κοινό στις αρχές της δεκαετίας του 1970, χάρη στις προσπάθειες της τότε Εφόρου Αρχαιοτήτων Κατερίνας Ρωμιοπούλου.
Το ψηφιδωτό συντηρήθηκε εκ νέου στο πλαίσιο του μεγάλου έργου συντήρησης, αποκατάστασης και αναστήλωσης του Ανακτόρου των Αιγών (2007–2023). Κατά την ίδια περίοδο συμπληρώθηκαν και οι τοίχοι που το περιβάλλουν, συμβάλλοντας στη συγκράτηση και την προστασία του.
Το κοινό γνώρισε επίσης την ιστορία του ψηφιδωτού δαπέδου του ανδρώνα G, με την παράσταση της αρπαγής της Ευρώπης, το οποίο σώζεται ιδιαίτερα αποσπασματικά. Το ψηφιδωτό συντηρήθηκε στο πλαίσιο του έργου της περιόδου 2007–2023 και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό και την επιστημονική κοινότητα κατά τα εγκαίνια του αποκατεστημένου Ανακτόρου, στις 5 Ιανουαρίου 2024.
Ο Κωνσταντίνος Τζίμπουλας παρουσίασε τα διαφορετικά στάδια που μπορεί να περιλαμβάνει η συντήρηση ενός ψηφιδωτού δαπέδου, από την αποκάλυψη και τον καθαρισμό του έως την ενδεχόμενη αποκόλληση, την αποκατάσταση της επιπεδότητας της πίσω επιφάνειας, την επανατοποθέτηση και την τμηματική συμπλήρωση, όταν αυτή μπορεί να τεκμηριωθεί. Εξήγησε, επίσης, ότι οι εργασίες συμπλήρωσης μπορούν να πραγματοποιηθούν επιτόπου (in situ), στο εργαστήριο ή με συνδυασμό των δύο μεθόδων, ανάλογα με την κατάσταση διατήρησης και τις ανάγκες κάθε ψηφιδωτού.
Επιπλέον, αναφορά έγινε και στις επεμβάσεις μικρότερης κλίμακας που χρειάζεται να επαναλαμβάνονται, όπως η επανασυγκόλληση βοτσάλων, τα οποία - εξαιτίας των καιρικών συνθηκών - αποσταθεροποιούνται. Έτσι, η παρουσίαση ανέδειξε τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης και φροντίδας των ψηφιδωτών ακόμη και μετά την ολοκλήρωση των μεγάλων έργων αποκατάστασης.
Η συνάντηση αποτέλεσε ευκαιρία να αναδειχθεί το έργο των αρχαιολόγων και των συντηρητών, αλλά και να γίνει κατανοητό ότι η προστασία ενός αρχαιολογικού μνημείου δεν ολοκληρώνεται με την ανασκαφή ή την αποκατάστασή του. Αντιθέτως, απαιτείται διαρκής επιστημονική παρακολούθηση και επαναλαμβανόμενες επεμβάσεις, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ευαίσθητα κατάλοιπα που παραμένουν εκτεθειμένα στις συνθήκες του φυσικού περιβάλλοντος.
