25/01/2025
Smederij de Gunst in de Smedestraat in Elburg.
Met een mooie reportage van Barend Bosman
https://youtu.be/dY5I7rzaVdM
Dirk de Gunst wou nog wel een poosje doorgaan, maart als Aart 65 was zou het wel snel zijn afgelopen, de gebroeders de Gunst hadden geen opvolgers. Er waren wel eens mensen geweest die de smederij hadden willen kopen, één wou er een café van maken. De gebroeders hoopten dat dat nooit zou gebeuren, het mooiste zou zijn als het gehandhaafd bleef als museum. In oktober 1977 was Dirk 65 jaar geworden, en tevens 51 jaar werkzaam als smid. Samen had Dirk met zijn broer Aart, en niet te vergeten hun knecht Goosen Zwep, de ambachtelijke smederij in de Elburgse binnenstad gerund. De smederij was zo oud, dat zelfs Dirk en Aart niet wisten hoe oud dit familie bedrijf was, het kon zomaar 400 jaar zijn. Dirk en Aart waren bijzonder gezellige mensen, die smakelijk over hun belevenissen konden vertellen. Aart was degene die zich het meest liet horen, Dirk was voorzichtiger, die wachtte af, maar kon dan erg goed uit de hoek komen. Ooit hadden de gebroeders drie knechten gehad, daarvan was alleen Goosen Zwep nog over. De gebroeders De Gunst waren in de binnenstad de enige nog die een smederij hadden, over werk hadden ze nooit te klagen. Ze hadden veel smeedwerk voor restauratiewerkzaamheden, maar ook veel constructiewerk.
Het werk werd verricht in de kleine knusse smederij in de Smedestraat, het laswerk gebeurde in de werkplaats in een nabij gelegen steeg. Ook werd vaak op straat gewerkt, net voor de smederij. Ze maakten praktisch alles, toen ze hier in 1926 waren begonnen, sloeg Dirk al met speels gemak een grote krul in een stuk ijzer. Vroeger werden alle smidswerkzaamheden in het vuur gedaan, ook het lassen, alles werd in het vuur gelast. Dirk en Aart kwamen uit een gezin met negen kinderen. Vader was smid, omdat grootvader het ook was geweest, en zo ging dat verder. De oudste zoon was Gerrit, het was de gewoonte dat de oudste de zaak van de vader overnam. Maar Gerrit voelde hier weinig voor, hierdoor werden de nummer twee en drie in het gezin, Dirk en Aart de opvolgers.
Dirk kwam op zijn veertiende in de smederij, hij heeft het vak in de praktijk geleerd, Aart had nog op de ambachtsschool gezeten. Vroeger deden ze ook veel werk voor de vissersvloot, vooral als het gestormd had. Dirk een Aart waren harde werkers, het is weleens voorgekomen dat de hele nacht werd doorgewerkt
Een voorbeeld voor Dirk en Aart was hun vader geweest, die was op hoge leeftijd nog actief in de smederij, hij sloeg soms zijn middagslaap hiervoor over. Als hij ’s middags op bed lag, kon hij aan het slaan op het aambeeld horen wie aan het werk was. In de werkplaats stond nog steeds het aambeeld van senior, dat was wel negentig jaar oud. In het smeedwerk was in de loop der jaren veel veranderd, maar Dirk en Aart waren altijd dezelfde gebleven.
De oude smederij trok veel belangstellenden, dat was vaak tot groot vermaak voor Dirk en Aart, maar soms ook tot grote ergernis. Als ze de aanwezigheid van toeristen zat waren, hadden ze verschillende mogelijkheden om ze weg te krijgen. Ze spuugden op het aambeeld, legden er een heet stuk ijzer op, en gaven er dan een enorme klap op, en dan waren ze zo weg. Behalve de smederij hadden de broers ook een klein winkeltje, hier werden wat huishoudelijke artikelen verkocht, en smederij verwante artikelen. Dirk woonde naast de smederij, als het aan hem lag ging hij er nooit weg, hij was een echte Elburger.
De broers hadden samen een mooie tijd gehad, en ze hadden nooit woorden gehad
Tot 1982 was de smederij eigendom van de familie De Gunst. In dat jaar houden de broers Dirk en Aart het smidsambacht voor gezien.
In 1985 werd het pand gekocht door de vereniging 'Hendrick de Keyser' uit Amsterdam. Deze vereniging is de huidige eigenaar van het pand. In de daarop volgende jaren werkte ‘hobbysmid’ Gerrit Docter in de oude werkplaats. Sinds 2003 huurt de Stichting tot instandhouding van de Elburger smederij het pand en wordt er met veel enthousiasme de smederij levend gehouden.
Wie kan hier nog iets over vertellen?
De Loermeeuw