15/11/2025
Geweven tapijten.
Als Josephine Jasperse haar Afghaanse tapijten aflevert bij onze 'rijtuigvriescel' (waar we rijtuigen bij -18C ontdoen van houtworm, mot ea.), valt ons oog op details. Eeuwenoude paradijselijke symbolen zoals levensbomen, bloemenranken ea. worden afgewisseld met tanks, gevechtshelikopters en kalashnikovs.
Prachtige tapijten maar: wat bizar dit! Wat beladen!
Josephine vertelt dat dit haar ook overkwam, toen zij rond 2000 in de Ebbinge op zoek was naar een tapijtje. Ze zag er een met bommen erop. De importeur vertelde dat er soms per ongeluk een meekomt en dat hij blij was, ervan verlost te zijn.
Ze zocht contact met Afghanen. En begreep dat dit zonder schrift, media ea. de enige mogelijkheid is om actualiteit te delen. Trauma's te boven te komen. Ze zijn geweven en geknoopt in afgelegen stamgebieden. Per dorp zo 'n 4-5 weefgetouwen, per getouw gemiddeld één tapijt per jaar, het hele dorp leeft ervan. Is de ontwerper ook de wever of knoper? Weven ze elkaar na?
Sommige tapijten komen uit stadse gevangenissen. Hoe zouden ze aan hun materiaal komen? De tapijten hier terechtkomen? Na hoeveel jaar? Andere komen uit vluchtelingenkampen, tot in Pakistan en Iran toe, waar miljoenen Afghanen zitten.
Er zijn een paar verzamelaars van. Die wonen verspreid over de hele wereld en kennen elkaar, eentje woont dus in Groningen en wilde er wel 50 uitlenen aan Museum Nienoord.
En er zijn onderzoekers, bij universiteiten en grote musea. Want dit is een wel heel authentieke maar wonderlijke uiting! Kun je aan de kleur of grafiek zien, uit welke stam een tapijt komt? Wat nemen stammen van elkaar over? Herkennen we concrete gebeurtenissen of plekken? Hebben de letters een betekenis of zijn de wevers analfabeet?
Josephine wisselde kennis, informatie, ervaringen uit en verwierf af en toe weer een tapijt. Inmiddels ruim 100!
De ontwikkeling wordt nog bizarder als er opdrachten komen uit de USA, tegenwoordig met drones erop. Die worden binnen het circuit niet verzameld, omdat de onderwerpen en beeldtaal van handelaren komen. Deze jaren komt er weinig meer uit Afghanistan.
De tapijten hangen op Nienoord ter viering van 80 jaar vrijheid in Nederland en subsidies van '80 jaar vrijheid in Groningen' maken de inrichting mogelijk. Schoonheid als middel om de waan van de dag te ontstijgen: dat kan een kwaliteit van kunst en/of ambacht zijn. Zelfs voor miljoenen medemensen die geen 80 jaar vrijheid kunnen vieren. De tentoonstelling is een ode aan hun levenslust en veerkracht.
Zondagmiddag een bescheiden besloten ontvangst, vanaf volgende week is iedereen welkom.
