14/08/2026
Wojna polsko - bolszewicka, a Bitwa Warszawska w szczególności, to jedna z najpięknijszych kart w historii Brzezin. Zapisali ją brzezińscy ochotnicy, świadcząc miłość do ojczyzny nie tyle słowami czy inkaustem, ale entuzjazmem i krwią przelewaną na bitewnych szlakach. Około 100 młodzieńców, członków POW, druzyn harcerskich, ochotniczej straży pożarnej bez namysłu poszło walczyć w obronie dopiero co odzyskanej niepodległości.
Na skanach:
1. Gazeta Urzędowa Sejmiku Brzezińskiego z odezwą do mieszkańców powiatu
2. Karta pocztowa z frontu ilustrująca szycie mundurów dla polskich żołnierzy
Poniżej pełny tekst odezwy Komitetu Obrony Państwa Sejmiku Brzezińskiego uchwalonej na posiedzeniu w dniu 17 lipca 1920 roku:
OBYWATELE!
Ojczyzna w Potrzebie!
Hasło to nieraz brzmiało nad ziemią polską, pod tym hasłem szlachta siadała na koń, by bronić Polski przed zalewem szwedzkim, niemieckim i tatarskim.
Pod tym hasłem szły w bój chłopskie roty Kościuszki i mieszczanie pod Kilińskim.
I bywało, gdy wici rozesłano, gdy róg zagrał
"W bój na zwycięstwo",
naród cały drgnął, sprężył się i runął na wroga, w obronie Wiary i Ojczyzny.
Dziś hasło to rozbrzmiewa po kraju naszym, z większa bodaj siłą, bo dziś nam, którym po wiekowej przeszło niewoli zaświeciło słońce wolności, grożą zalewem hordy znienawidzonych najeźdźców obcych nam wiarą, mową i duchem, niosących zagładę wszystkiemu, co polskie.
Dziś nas, ludzi wolnych, chcą oddać pod jarzmo krwawych rządów bolszewickiej międzynarodówki.
Do broni Obywatele! - Ojczyzna w niebezpieczeństwie!
A prócz tego zagrożona nasza wiara, nasza nauka, nasze rodziny, siedziby i wolność osobista.
Kościuszko powiedział:
"Wroga trzeba pobić, bić i jeszcze raz pobić."!
Przed nami to wielkie, a jednocześnie proste zadanie.
Dla osiągnięcia tego zadania potrzeba wojska, pieniędzy i spokoju w kraju.
My, Sejmik Brzeziński powołani przez Was na gospodarzy powiatu, w obliczu grożącej zagłady postanowiliśmy i stanowimy co następuje:
"Niech każdy zdolny do noszenia broni mężczyzna, bez względu na stan rodzinny lub majątkowy, zgłosi się w ciągu tygodnia do biura werbunkowego w Brzezinach."
Troskę o los rodzin naszych zostawmy Ojczyźnie - Ona o nich nie zapomni; a my spieszmy oddać krajowi swemu podatek najważniejszy, podatek krwi.
Ludność do broni niezdatna ma się skupić w organizacjach pomocniczych, w instytucjach Czerwonego Krzyża, opieki nada rannymi, nad uchodźcami i innych.
Żądamy od obywateli powiatu, aby każdy grosz posiadany oddali na pożyczkę Państwową, należy to uczynić natychmiast, bo pamiętajmy: dwa razy daje ten - co prędko daje.
Dla spokoju wewnętrznego w kraju koniecznem jest, aby wszystkie siły wytężyć w kierunku pomocy naszym braciom i synom na froncie.
Zapomnijmy o waśniach klasowych i politycznych - pamiętajmy o tem tylko, żeśmy synami wielkiego, wolnego narodu, którym przemoc chce narzucić jarzmo niewoli.
Te żądania obywatelom powiatu Sejmik stawia w całkowitym zrozumieniu ważności chwili dziejowej.
Wszyscy Obywatele bez różnicy wyznania, płci, wieku i stanu niech spełnią obowiązek względem Ojczyzny.
Komitet Obrony Państwa Sejmiku Powiatu Brzezińskiego
