16/10/2026
Decyzją nr 193/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 października 2026 roku Opolska Brygada Obrony Terytorialnej otrzymała imię ppłk. Franciszka Rataja ps. "Paweł".
Franciszek Rataj (1894-1958) urodził się w Łagowie w powiecie kościańskim, do którego rodzice przeprowadzili się z Gostynia. Jest bohaterem powstania wielkopolskiego, III powstania śląskiego i powstania warszawskiego. Pierwszą publikację na jego temat "Wierny Bogu, Ojczyźnie, Rodzinie. Opowieść o Franciszku Rataju" wydało Muzeum w Gostyniu w 2014 roku. Autorką książki jest Anna Meisnerowska.
ppłk WP. Franciszek Rataj, ps. „2808”, „Paweł” urodził się 9 października 1894 r. w Łagowie w powiecie kościańskim. W 1914 r. zdał maturę w Gimnazjum Augusty Wiktorii w Poznaniu.
Podczas I wojny światowej walczył w armii niemieckiej na froncie francuskim. Ukończył kurs oficerski w garnizonie Flensburg. Po wybuchu powstania wielkopolskiego został oficerem 1 pułku strzelców wlkp.W czerwcu 1919 r. awansowany do stopnia kapitana. Skierowany na front wojny polsko – bolszewickiej dowodził III batalionem 55 pp. Odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy i dwukrotnie Krzyżem Walecznych. Na początku 1921 r. przybył ochotniczo wraz z grupą Wielkopolan na teren Górnego Śląska, dowodził 8 Pszczyńskim Pułkiem Powstańczym (a następnie 6 Pułkiem Piechoty), wchodzącym w skład 1 Dywizji pod dowództwem mjr. Jana Ludygi-Laskowskiego. Wraz z podkomendnymi brał udział w obronie Góry św. Anny.
Po ustaniu działań wojennych powrócił do Wielkopolski. W 1921 r. awansowany do stopnia majora. Pełnił służbę w 58. pp i w sztabie Dowództwa Okręgu Korpusu nr VII (Poznań). W 1930 r. otrzymał awans na stopień ppłk. Następnie służył w 15. pp w Dęblinie, był komendantem Powiatowej Komendy Uzupełnień w Toruniu, następnie w Poznaniu. Po ogłoszeniu mobilizacji powszechnej w sierpniu 1939 r. organizował ewakuację Komendy Rejonu Uzupełnień Poznań – Miasto do Gródka Jagiellońskiego. Po zajęciu terenów wschodnich przez Armię Czerwoną aresztowany przez NKWD. Wiosną 1940 r. znalazł się w Warszawie. W konspiracji został przydzielony do Oddziału I (organizacyjnego) KG ZWZ. Od 1940 r. był członkiem organizacji „Ojczyzna”, a od wiosny 1941 r. zastępcą komendanta Korpusu Zachodniego.
Zaangażował się również w konspiracyjną działalność Stronnictwa Narodowego, od czerwca 1944 r. pełnił funkcje komendanta Okręgu Stołecznego NOW. W powstaniu warszawskim od 3 sierpnia dowodził Zgrupowaniem „Paweł”, od 13 sierpnia pełnił funkcję dowódcy odcinka północnego w Grupie Północ na Starym Mieście, od 5 września dowodził zachodnim odcinkiem Śródmieścia. 20 września 1944 r. objął dowództwo 15. pp AK, utworzonego w ramach 28 DP AK. Po kapitulacji Powstania, dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał w oflagach w Lamsdorfie (Łambinowice) a następnie w Woldenbergu (Dobiegniew). Po oswobodzeniu obozu, do Poznania i tam zmarł 30 listopada 1958 r. Pochowany został na Cmentarzu Górczyńskim w Poznaniu, kwatera III-8-21.
Biogram przygotowany przez dr. Rafała Sierchułę
