15/10/2026
Jan Bułhak został upamiętniony w Senacie 🌟
Izba przez aklamację przyjęła uchwałę upamiętniającą 150. rocznicę urodzin wybitnego fotografa, twórcy pojęcia „fotografika”, odróżniającego fotografię artystyczną od rzemieślniczej.
Jan Bułhak — urodzony w Ostaszynie k. Nowogródka fotograf, teoretyk, krytyk i animator ruchu fotograficznego, docent Akademii Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, współtwórca Fotoklubu Wileńskiego (1927), Fotoklubu Polskiego (1929) i Związku Artystów Fotografików (1947) — późniejszego ZPAF.
Autor fotografii architektury Wilna z lat 1912–1920 i jego zniszczeń wojennych w lipcu 1944 r. Do 1939 r. przygotował 158 albumów dokumentacyjnych polskich miast, dworów, architektury i krajobrazów, w tym 26 dotyczących Wilna. Kolekcja nosiła tytuł „Polska w obrazach fotograficznych Jana Bułhaka”. Twórca pojęcia „fotografika” (1927), odróżniającego fotografię artystyczną od rzemieślniczej. Propagator opracowanej przez siebie i zainspirowanej niemiecką Heimatphotographie koncepcji Fotografii Ojczystej.
Pierwsza Wystawa Fotografii Ojczystej odbyła się jesienią 1938 r. w Warszawie; w tym samym roku opublikował poradnik fotograficzny „Polska Fotografia Ojczysta” (Poznań 1938). Jego przedwojenny dorobek, w tym 10 tysięcy szklanych negatywów, spłonął w 1944 r. wraz z pracownią i mieszkaniem podczas walk z Niemcami w Wilnie.
W 1945 r. fotografował Warszawę. W latach 1945–1950 wraz z synem Januszem zaangażował się w fotografię krajoznawczą i dokumentację polskich miejscowości. Nosiła ona nazwę „Polska w fotogramach Jana Bułhaka i Syna” — fotografował Gdańsk, Łódź, Kraków oraz prawie 100 miejscowości na terenach tzw. Ziem Odzyskanych, a także krajobraz Tatr, Sudetów, Warmii i Mazur (ponad 7 tysięcy zdjęć). Zmarł w Giżycku.
Bibliografia:
Kucharska J., Skrejko M., Rybicki A., Wilno Jana Bułhaka, 1996.
Jan Bułhak. Fotografik, red. Jurkowlaniec Z., Warszawa 2007.
1. Fot. Jan Bułhak, Jezioro Wigry, 1947, ze zbiorów MuFo
2. Fot. Jan Bułhak, kopalnia Rymer k. Rybnika, hałda, 1948–49, ze zbiorów MuFo
3. Fot. Jan Bułhak, widok, droga, za Tuskulanami, chmury, ok. 1913, ze zbiorów MuFo
4. Fot. Jan Bułhak, Kraków, Barbakan, 1946, ze zbiorów MuFo
5. Fot. Jan Bułhak, Bałtyk w Sopocie, 1948, ze zbiorów MuFo
6. Fot. Jan Bułhak, Poznań, Stary Rynek, pręgierz, 1947–49, ze zbiorów MuFo
7. Fot. Jan Bułhak, Dwór w Peresiece, ok. 1912, ze zbiorów MuFo
8. Fot. Jan Bułhak, Warszawa. Rynek Starego Miasta, 1945, ze zbiorów MuFo