Piwnica pod Fortuną

07/10/2026

😁Odwiedzili nas dziś goście ze szkoły w Karmanowicach.

🔎Uczniowie zmierzyli się z zadaniami z gry miejskie, dzięki której odkryli zagadkę śmierci Jana Kochanowskiego w Lublinie.

🧐W renesansowej piwnicy przyglądaliśmy się wizerunkom bogini Fortuny i zastanawialiśmy się, co opiera się jej kaprysom.

🖌Na koniec uczniowie stworzyli swoje emblematy inspirowane zabytkowymi polichromiami wnętrza.

Zajęcia poprowadziła Magdalena Kusa.

👉Zapraszamy także na pozostałe nasze warsztaty edukacyjne!

01/10/2026

Odwiedzili nas dziś goście z warszawskiej szkoły.

Zespoły dzielnie poszukiwały śladów lubelskich legend w przestrzeni Starego Miasta.

Stworzyły też bajki inspirowane twórczością Biernata z Lublina i przedstawiły je w japońskim teatrzyku Kamishibai.

Zajęcia poprowadziła Magdalena Kusa.

Zapraszamy też na nasze inne warsztaty. Link do oferty edukacyjnej w komentarzu.

23/09/2026

👣W czasie ostatniego spaceru Panoramy miasta – opowieść o rozwoju przestrzennym staropolskiego Lublina wędrowało z nami także Radio Lublin.
🎧Zapraszamy do wysłuchania krótkiej relacji ze spaceru: https://radio.lublin.pl/2026/09/tajemnice-staropolskiego-lublina-spacer-sladami-dawnych-panoram-miasta/

📷Fot. Sandra Bochyńska/Radio Lublin

21/09/2026

🧐Staropolski Lublin był ważnym ośrodkiem kulturalnym - działały tu teatry, biblioteki, liczne szkoły, kapele muzyczne, a z miastem związani byli znani twórcy jak Jan Kochanowski, Sebastian Klonowic i Mikołaj Rej.

👣Zapraszamy na spacer „Lublin to miasto darami nieba darzone obficie…”-opowieść o życiu kulturalnym staropolskiego Lublina, który odbędzie się w niedzielę, 18 października. Początek o godz. 11.00 na Placu po Farze.
W czasie spaceru pojawi się także niezwykła postać z dalekiej przeszłości, która opowie swoją historię.

Na spacer obowiązuje wstęp wolny, bez zapisów.

Spacer odbywa się w ramach projektu „W staropolskim Lublinie – opowieść o życiu dawnego miasta”.
Partnerem projektu jest Fundacja Totalizatora Sportowego.
Wydarzenie jest objęte Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Lublin.

20/09/2026

Krótkie filmowe wspomnienie z dzisiejszego spaceru...

🎥Nagranie i montaż: Eliza Chomicka.

20/09/2026

🎨Lublin doczekał się trzech znanych wizerunków przedstawiających miasto w okresie staropolskim: XVI-wiecznego widoku gotyckiego miasta, XVII-wiecznej ryciny z dzieła Civitates orbis terrarum oraz obrazu przedstawiającego pożar Lublina w 1719 roku.
👣Dziś odbył się spacer Panoramy miasta – opowieść o rozwoju przestrzennym staropolskiego Lublina, którego uczestnicy mieli okazję zobaczyć dawne widoki Lublina oraz prześledzić, jak rozwijało się miasto w okresie staropolskim.
📜Podczas spaceru pojawił się… Maciej z Opatowca, który na polecenie Władysława Łokietka lokował Lublin na prawie magdeburskim w 1317 roku. Zasadźca opowiedział, w jaki sposób przebiegał proces lokacyjny Lublina.

Dziękujemy Uczestnikom spaceru za liczne przybycie.
Spacer poprowadziła Patrycja Serafin.
W roli Macieja z Opatowca wystąpił Andrzej Janociński.
Zdjęcia wykonał Mateusz Łobacz.

Spacer odbył się w ramach projektu „W staropolskim Lublinie – opowieść o życiu dawnego miasta”.
Partnerem projektu jest Fundacja Totalizatora Sportowego.
Projekt jest objęty Honorowym Patronatem Prezydenta Miasta Lublin.

15/09/2026

📅Z okazji Międzynarodowego Dnia Kropki przypominamy kulisy zeszłorocznej konserwacji Piwnicy, podczas której okazało się, że mała kropka to wielka zmiana!

🖌Czy wiecie, jak ratuje się zniszczone, zabytkowe malowidła? Obecnie raczej odchodzi się od rekonstruowania całości dzieła – eksperci wolą zostawić zabytek w takim stanie, w jakim dotrwał do naszych czasów. Gdy pojawia się ubytek, do akcji często wkraczają… kropki!

✍️Zamiast zamalowywać braki tradycyjną plamą, konserwatorzy nanoszą tysiące precyzyjnych kropek – technika ta nazywana jest punktowaniem (pointylizmem). Z daleka ludzkie oko scala je z oryginałem, z bliska kropkowanie natychmiast ujawnia, co jest nowym uzupełnieniem, a co autentyczną historią. Czasami to właśnie siła pojedynczych kropek pozwala uratować malowidła.

🔎Popatrzcie na dwie najbardziej spektakularne zmiany, jakie zaszyły podczas ostatniej renowacji – to wszystko dzięki zdolnościom konserwatora i kropkom :)

👉Zapraszamy do Piwnicy pod Fortuną, aby przyjrzeć się malowidłom z bliska. Przypominamy też o warsztatach dla najmłodszych, poświęconych właśnie kropkom.

08/09/2026

01/09/2026

🙋‍♀️🙋Rozpoczynamy dzisiaj nowy rok szkolny. Czy wiecie, jak wyglądało szkolnictwo w Lublinie w czasach staropolskich?

⛪Już w 1406 przy kościele św. Michała istniała szkoła parafialna. Był to początkowo niewielki, drewniany budynek przy ulicy Archidiakońskiej 7, w którym znajdowało się 6 izb, z których tylko jedna była przeznaczona na zajęcia lekcyjne, a pozostałe pełniły rolę dzisiejszych akademików. Po pożarze z 1575 roku budynek zastąpiono większym, murowanym. Od XVI wieku funkcjonowała też szkoła przy kościele św. Mikołaja na Czwartku.

👨‍🏫Nauczyciele byli duchownymi. Kadrę stanowili: rektor - kierownik szkoły, kantor - nauczyciel śpiewu, a także grupa nauczycieli pomocniczych. Tylko od rektorów wymagano ukończenia studiów wyższych. To oni uczyli i opiekowali się wychowankami, nadzorowali grono pedagogiczne i prowadzili chóry szkolne. Grono uczniów było bardzo zróżnicowane społecznie, ekonomicznie i wiekowo.

🏫Zajęcia trwały cały dzień z jedną przerwą na posiłek. Uczono metodę pamięciową. Edukacja odbywała się na dwóch poziomach. Pierwszy obejmował podstawową wiedzę przygotowującą uczniów do rzemiosła i kupiectwa, drugi: retorykę, gramatykę, dialektykę, arytmetykę, geometrię, muzykę, astronomię i podstawy prawa. Większość kończyła naukę na poziomie pierwszym. Część absolwentów kontynuowała naukę na uniwersytetach krajowych i zagranicznych.

👨‍🎓W końcu XVI wieku sprowadzono jezuitów do miasta i rozpoczęto budowę kolegium, w którym uczyli się przede wszystkim synowie szlachty i magnaterii. Realizowano program pięcioklasowej szkoły humanistycznej (gramatyka, retoryka, poetyka), z trzyletnim kursem filozofii i teologii. Kolegium szybko zyskało rozgłos, nauczali w nim najwybitniejsi myśliciele jezuiccy na czele z Wojciechem Bystrzejowskim, autorem kalendarzy jezuickich. Kolegium upadło wraz z kasatą zakonu w 1773 roku. Rok później utworzono w jego miejsce szkołę wojewódzką, która w 1783 roku zyskała miano wydziałowej, zgodnie z zasadami Komisji Edukacji Narodowej. Była to pierwsza świecka placówka edukacyjna w mieście. Realizowała program sześcioklasowy, a nauka trwała siedem lat. Nauczano w języku polskim, wykładano podstawy prawa i nauki moralne.

👑Z kolei na lubelski zamek w 1473 roku przybyli synowie Kazimierza Jagiellończyka: Zygmunt i Fryderyk wraz z Janem Długoszem, który miał się zająć ich edukacją, a słynął z tego, że był surowym nauczycielem.

👉Już dziś zapraszamy też na zajęcia edukacyjne do Piwnicy pod Fortuną. Naszą ofertę można poznać tutaj: https://teatrnn.pl/piwnica-fortuna/edukacja-w-piwnicy-pod-fortuna/

Walery Eljasz-Radzikowski, Portret Jana Długosza, 1889r.

28/08/2026

📅Dziś Światowy Dzień Publicznego Czytania Komiksów. To dobra okazja, aby uświadomić sobie, że korzenie tego medium mogą sięgać setek, a nawet tysięcy lat wstecz, tworząc tradycję tzw. protokomiksów – dzieł, które stopniowo budowały język wizualny, jakim posługują się dzisiejsi rysownicy.

⏳Już w starożytnym Rzymie możemy znaleźć zabytek, w którym wykorzystano kadrowanie. Kolumna Trajana z II wieku n.e. to gigantyczny, owinięty wokół monumentalnego postumentu pas o długości dwustu metrów przedstawiający historię wojen z Dakami. Antyczny rzeźbiarz zastosował tam sekwencyjność, dzieląc wojenne kroki cesarza na następujące po sobie sceny, dzięki czemu wzrok osoby patrzącej na kolumnę może śledzić rozwijającą się fabułę. Tę samą ideę ciągłej opowieści graficznej, ale wzbogaconej o tekst, odnajdujemy kilkaset lat później – tkanina z Bayeux z XI wieku to 70-metrowy haft przedstawiający podbój Anglii przez Normanów.

📖Na początku XII wieku powstała Biblia Stefana Hardinga, w której pojawia się dynamika i ekspresja postaci – bohaterowie żywo gestykulują, a elementy ich szat czy tarcz wychodzą poza wyznaczone ramy miniatur, co we współczesnym komiksie znamy jako zabieg rozbijania kadrów. Natomiast tekst towarzyszący ilustracjom jest z nimi zintegrowany i służy do identyfikacji postaci, i bezpośredniego objaśniania ich działań. W XIV wieku pojawiła się Biblia pauperum, w której wprowadzono dość geometryczny podział strony na kadry, gdzie centralna scena była otoczona mniejszymi obrazami objaśniającymi, a z ust postaci zaczęły wychodzić wijące się, ozdobne wstęgi z tekstem zwane banderolami.

📰Dzięki rozwojowi druku w XVII-wiecznej Anglii narodziły się masowe, tanie, satyryczne druki ulotne. „Ropery Routed: Or, Father Petres’s Farewel to London City” z 1689 to satyra polityczna wymierzona w ojca Edwarda Petres’a – jezuickiego doradcę obalonego króla Jakuba II. Choć graficznie jest to pojedyncza scena, to postacie są połączone wypowiedziami wychodzącymi bezpośrednio z ich ust. W 1693 roku wydano „The Young-Mans Victory Over the Povver of the Devil Or Strange and Vonderful News from the City of London” – ulotkę opowiadającą historię młodzieńca, który, dzięki swojej wierze, pokonał zakusy szatana. Mamy tu do czynienia z pierwszym w historii nowożytnej kilkukadrowym paskiem komiksowym z ciągłą fabułą.

🧐Czy wiecie, że także w Piwnicy pod Fortuną możemy zobaczyć podobnego typu dzieło? Na fresku przedstawiającym „Ślepe małżeństwa” widzimy satyryczną scenę wyboru małżonków, w której postacie komentują słowami swoje czyny. Jeśli jeszcze nie mieliście okazji przyjrzeć się naszemu lubelskiemu „komiksowi” – zapraszamy na zwiedzanie od poniedziałku do soboty o godz. 12:00!