16/10/2026
Zapraszamy do zapoznania się z najnowszym numerem czasopisma „PA.RA”. W gazecie znajdziecie artykuły o ludziach, architekturze i historii.
„Przemysł tworzy M I A S T O” – pisze we „Wstępniaku” redaktorka naczelna Małgorzata Domagała.
„Do rąk Czytelników oddajemy kolejny numer „PA.RY”. Tym razem kluczem do jego powstania było słowo „przemysł”, za którym kryje się wiele różnorodnych i zaskakujących przedsięwzięć. Przez lata przemysł kształtował nie tylko gospodarkę, ale także przestrzeń, architekturę i codzienność mieszkańców.
Cieszy, gdy dawne zakłady znajdują nowe życie. Gorzej, kiedy zamieniają się w ruiny lub rozjeżdżają je buldożery. W 1995 roku trójka wybitnych historyków sztuki – Jadwiga Teodorowicz-Czerepińska, Grażyna Michalska i Jacek Studziński – opracowała „Katalog architektury przemysłowej w Lublinie”. Dzisiaj, ponad 30 lat od jego powstania, lektura Katalogu wydaje się wyjątkowo smutna. Niektóre opisane w nim obiekty zniknęły już z miejskiego krajobrazu.
(…) Na szczęście w Lublinie są też przykłady obiektów, które znalazły nowe zastosowanie. Warto wspomnieć chociażby hangar po pierwszej w Polsce fabryce samolotów przy ul. Wrońskiej oraz zabudowania dawnej fabryki Wolskiego przy ul. 1 Maja.
(…) Przemysł ma obecnie zupełnie inne wymagania niż 100 lat temu. Dawne hale bywają zbyt małe, niepraktyczne, niedostosowane do współczesnych technologii. Dla wielu obiektów etap pracy w przemyśle się zamyka. Nie musi to jednak oznaczać końca ich historii. Oby jak najwięcej z nich znalazło miejsce w przyszłości Lublina – już nie jako miejsca produkcji, ale jako części miejskiego krajobrazu i codziennego życia mieszkańców.
Wśród tekstów są między innymi:
• Ulica Berka Ślimaka – tekst Piotra Nazaruka o lubelskim przemysłowcu i społeczniku, którego historia ma związek z Wenezuelą,
• rozmowa z Grażyną Michalską, o tym jak kolej zmieniła Lublin,
• Kobiety Lubelskiego Lipca '80, o których pisze Jolanta Sienkiewicz-Prochowicz,
• opowieść o synagodze na Piaskch autorstwa Małgorzaty Michalskiej-Nakoniecznej,
• Kiedyś cały Lublin chodził do Koziołka Maksa Wieczorskiego.
W numerze także rubryki stałe – wspomnienia Lublinian tym razem pod hasłem „Praca w lubelskich zakładach”, opowieść o zdjęciu z historią oraz przegląd prasy.
Dodatkiem do tego numeru PARY jest „Wędrownik” przybliżający wybrane obiekty przemysłowe w Lublinie.
W numerze także plakat wykonany przez Roberta Sawę, będący kolażem druków typograficznych, liter i kompozycji znaków wydrukowanych w Izbie Drukarstwa.
Premiera czasopisma „PA.RA”: Przemysł odbyła się 11 października 2026 roku.
Numer ukazuje się w ramach projektu Czasopismo „PA.RA”. Edycja 2026
Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.
Partner projektu: ZAIKS
Czytaj więcej o czasopiśmie „PA.RA” w komentarzu!
Archiwalne numery „PA.RY” są dostępne na stronie czasopisma w Komentarzu!
fot. P. Pawłowski
