Muzeum Miasta Malborka

Zadzwoń Wskazówki dojazdu Strona internetowa Kontakt: muzeum

Muzeum Miasta Malborka Muzeum Miasta Malborka

Czy wiesz, że… po II wojnie światowej w Malborku odnajdywano prawdziwe skarby w dawnym kościele ewangelickim? Lata 1958–...
20/09/2026

Czy wiesz, że… po II wojnie światowej w Malborku odnajdywano prawdziwe skarby w dawnym kościele ewangelickim?

Lata 1958–1959 były wyjątkowo obfite w niezwykłe odkrycia w świątyni (znanej już wtedy pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy). Historia ta mogłaby posłużyć za scenariusz do dobrego filmu kryminalno-historycznego!

Podczas prac przy prostowaniu zwieńczenia wieży, wewnątrz okrągłej czaszy odnaleziono cenny depozyt – srebrne monety wybitne w malborskiej mennicy. Widniały na nich podobizny polskich królów: Stefana Batorego oraz Zygmunta III Wazy.

Prawdziwa sensacja wybuchła jednak w trakcie oględzin instalacji centralnego ogrzewania. W podziemiach natrafiono na zamurowaną niszę, w której Niemcy ukryli pokaźny majątek: skórzane płaszcze, oficerskie buty, bieliznę, porcelanowe zestawy talerzy, miseczek i spodków (po 9, 12 i 15 sztuk), kryształy, srebrne tace, kilkadziesiąt monet z lat 1788, 1901, 1913 oraz 1930, cztery sztucery typu Ma**er, karabin 5-strzałowy i fuzję dwulufową.

Odkrycie zgłosił Komendantowi Powiatowemu Milicji Obywatelskiej ks. Feliks Sawicki. Zamiast podziękowań, proboszcz był z tego powodu kilkakrotnie przesłuchiwany przez służby. Finał całej sprawy rozegrał się przed Sądem Wojewódzkim w Gdańsku. Władze uznały większość ukrytego majątku za mienie opuszczone – przedmioty przekazano Wydziałowi Finansowemu PPRN i wystawiono na licytację.

Ilustracja: chorągiewka wiatrowa z wieży kościoła.

„Matka Boska Malborska” powróciła do Malborka🖼️ 3 września, w roku jubileuszu 740-lecia nadania Malborkowi praw miejskic...
14/09/2026

„Matka Boska Malborska” powróciła do Malborka

🖼️ 3 września, w roku jubileuszu 740-lecia nadania Malborkowi praw miejskich, w Muzeum Miasta Malborka odbyło się wyjątkowe wydarzenie. Po dziesięcioleciach niepamięci i ponad 80 latach od powstania zaprezentowano odnaleziony obraz „Matka Boska Malborska” z 1942 roku.

🏛️ Uroczystość rozpoczęło wystąpienie dyrektora Muzeum Miasta Malborka, który przybliżył okoliczności powrotu dzieła oraz jego znaczenie dla artystycznego i historycznego dziedzictwa miasta.

⛪ Następnie ks. Robert Branicki, proboszcz parafii św. Jana Chrzciciela w Malborku, opowiedział o genezie i rozwoju kultu Najświętszej Maryi Panny w Malborku – od czasów średniowiecznych po współczesność. Szczególny wymiar tej tradycji nadaje dekret Stolicy Apostolskiej z 5 lipca 2023 roku, na mocy którego Najświętsza Maryja Panna została oficjalnie ustanowiona Patronką Miasta Malborka.

✉️ Podczas spotkania odczytano również list biskupa Wojciecha Skibickiego, który wraz z burmistrzem Malborka Markiem Charzewskim objął wydarzenie patronatem honorowym.

✨ Kulminacyjnym momentem uroczystości było odsłonięcie obrazu „Matka Boska Malborska”. Powstałe podczas II wojny światowej dzieło przedstawia Maryję z Dzieciątkiem na tle malborskiego zamku i wód Nogatu, łącząc ikonografię sakralną z lokalną tożsamością architektoniczną i geograficzną.

🎨 Autorem obrazu jest Hans Franke (1892–1975) – pochodzący z Bystrzycy Kłodzkiej niemiecki malarz, rysownik i ilustrator, związany m.in. z Fryburgiem Bryzgowijskim. Niezależny artysta-samouk czerpał inspiracje z twórczości dawnych mistrzów niemieckich i niderlandzkich. Charakterystyczną cechą jego prac było przedstawianie postaci biblijnych na tle autentycznych, lokalnych krajobrazów.

📜 Odnalezionemu dziełu towarzyszyły wierna kopia obrazu Matki Boskiej Malborskiej z kościoła św. Jana Chrzciciela, fragmenty oryginalnej mozaiki z monumentalnego posągu Matki Boskiej z niszy zamkowej oraz papieski dekret patronacki.

🤝 W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwa i instytucji kultury, wśród nich m.in. zastępca burmistrza Malborka Maciej Rusek, rektor Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Elbląskiej ks. dr Jakub Altman, diecezjalny konserwator zabytków ks. Andrzej Starczewski.

🔎 Odnalezienie i udostępnienie publiczności tego cennego zabytku jest ważnym krokiem w przywracaniu pamięci o artystycznym i duchowym dziedzictwie Malborka. Obraz można zobaczyć w Muzeum Miasta Malborka.

fot. Łukasz Mocek | UMM

Pracownicy Muzeum Miasta Malborka w ramach prowadzonych kwerend historycznych realizowanych do zadania "Badanie strat wo...
13/09/2026

Pracownicy Muzeum Miasta Malborka w ramach prowadzonych kwerend historycznych realizowanych do zadania "Badanie strat wojennych dawnego Muzeum Miejskiego w Malborku - podsumowanie" finansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w programie "Badanie polskich strat wojennych", mieli niezwykłą przyjemność ponownie spotkać się z rodziną Gabriel w Eggenfelden.

Wizyta była doskonałą okazją do podsumowania wyjątkowego procesu, który rozpoczął się w 2025 roku. Chodzi o badania nad ustaleniem własności zabytkowego krucyfiksu autorstwa uznanego artysty Osmara Trillhaase. Prace te znalazły swój szczęśliwy finał w czerwcu tego roku, kiedy to dzięki nieocenionej pomocy i wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zabytek oficjalnie powrócił do zbiorów Muzeum Zamkowego w Malborku.

Podczas spotkania wspominano również wieloletnią przyjaźń i życzliwość, jaką darzy naszą instytucję pan Heribert Gabriel. Ten pochodzący z Malborka działacz od lat aktywnie angażuje się w ochronę dziedzictwa historycznego naszego miasta oraz budowanie polsko-niemieckiego porozumienia. Pan Heribert regularnie wspiera nasze Muzeum, tym razem przekazał do biblioteki cenne publikacje.

Dziękujemy rodzinie Gabriel za zaufanie, poświęcony czas oraz ciągły wkład w pielęgnowanie pamięci o dawnych dziejach naszego regionu!

Czy wiesz, że... historia malborskich hodowców gołębi sięga XIX wieku?Wielu z nas kojarzy z historii pokazy czy wystawy ...
13/09/2026

Czy wiesz, że... historia malborskich hodowców gołębi sięga XIX wieku?

Wielu z nas kojarzy z historii pokazy czy wystawy ptaków w naszym mieście, ale mało kto zna historyczne korzenie tej pasji. Pierwsze oficjalne stowarzyszenie hodowców gołębi w Malborku (Taubenzüchterverein Marienburg) powstało już na początku lat 90. XIX wieku (najprawdopodobniej w 1891 roku)!

Pod koniec lat 90. XIX wieku klub liczył ponad 80 aktywnych członków, a na swoje imponujące pokazy posiadał ponad 110 własnych klatek wystawowych. Siedzibą wielu klubowych wydarzeń, loterii i eleganckich wystaw był słynny malborski Hotel Kronprinz (działający przy dawnej Schmidegasse, obecnie Stare Miasto) ale również Herberge zur Heimat przy Welscher Garten (ob. Pl. Narturowicza), Gesellschaftshaus (w miejscu obecnej Państwowej Szkoły Muzycznej) czy Dom Strzelecki przy obecnej ul. Mickiewicza.
Przełomem był rok 1903, kiedy w Malborku utworzono pierwsze wyspecjalizowane stowarzyszenie dedykowane wyłącznie sportowym gołębiom pocztowym o nazwie „Merkur".

Po I wojnie światowej trzech malborskich mieszkańców Stern, Kolbe i Soldowski sprowadziło nad Nogat rasę Danziger Hochflieger (Sokół gdański, gdański wysokolotny) – okazy z ich hodowli wielokrotnie zdobywały liczne nagrody na wystawach w Królewcu. Pascheck hodował Elbinger Weissköpfe (Elbląska białogłówka) a Huhmann kierownik działu z sklepu Hille & Co. rasę Fränkische Samtschilder (Frankońska aksamitna tarczowa lub Frankoński gołąb tarczowy aksamitny).

Co ciekawe, ta piękna tradycja przetrwała próby czasu i zmiany historyczne – polscy hodowcy po II wojnie światowej kontynuowali te pasje, a w mieście do dziś działa Stowarzyszenie Hodowców Gołębi Rasowych i Drobiu Ozdobnego.

Ilustracja: Gołebie rasy Sokół Gdański (Gdański wysokolotny, Danziger Hochflieger), 1906. Domena publiczna

Czy wiesz, że… w malborskiej gildii strzeleckiej przechowywano but słynnej hrabiny Cosel? W czerwcowe dni 1710 roku w fo...
06/09/2026

Czy wiesz, że… w malborskiej gildii strzeleckiej przechowywano but słynnej hrabiny Cosel?
W czerwcowe dni 1710 roku w fosie malborskiego zamku, tuż przy Baszcie ku Piaskom, słychać było huk wystrzałów i okrzyki rozbawionego tłumu. Do 12 tarcz strzelał sam król Polski August II Mocny, jego utytułowana faworyta hrabina Cosel (Anna Konstancja von Brockdorff), dworska świta oraz mieszkańcy Malborka, Gdańska i Elbląga.
Najciekawsze wydarzyło się 26 czerwca, gdy przyszło do podsumowania wyników. Każdy, kto spudłował przy wszystkich celach, musiał zdjąć but i przybić go gwoździem do tarczy. Żeby rozbawić monarchę, hrabina Cosel bez wahania zdjęła ze swojej małej stopy bucik i również oddała go na tarczę. Pamiątkowy pantofelek faworyty króla można było oglądać w malborskiej strzelnicy jeszcze na początku XX wieku!
Najlepszym strzelcem okazał się malborski mistrz fryzjerski. Zabrał do domu złoty zegarek kieszonkowy wart aż 100 dukatów oraz dwie okazałe szklanki ze szlifowanego kryształu.
Najmniej punktów zdobył miejscowy szmuklerz. W ramach żartobliwej rekompensaty otrzymał... maciorę z 12 prosiętami w specjalnie zbudowanej klatce na kółkach. Świnki odprowadzono mu do domu w uroczystym marszu, przy akompaniamencie królewskiej orkiestry!

Ilustracja: Portret hrabiny Anny Konstancji Cosel, 1713, Domena publiczna

05/09/2026

Wracamy po wakacyjnej przerwie z cyklem "Czy wiesz, że..."
Zapraszamy w każdą niedzielę o godz. 12

3 września – w roku jubileuszu 740-lecia nadania praw miejskich Malborkowi – w Muzeum Miasta Malborka doszło do wyjątkow...
03/09/2026

3 września – w roku jubileuszu 740-lecia nadania praw miejskich Malborkowi – w Muzeum Miasta Malborka doszło do wyjątkowego i symbolicznego wydarzenia. Po dziesięcioleciach niepamięci i ponad 80 latach od powstania, do naszego miasta powróciło utracone dzieło sztuki sakralnej: obraz „Matka Boska Malborska” z 1942 roku autorstwa niemieckiego malarza, rysownika i ilustratora Hansa Frankego (1892–1975).

Hans Franke (urodzony w Bystrzycy Kłodzkiej, związany m.in. z Fryburgiem Bryzgowijskim) był niezależnym artystą-samoukiem, który w swojej twórczości inspirację czerpał z dzieł dawnych mistrzów niemieckich, malarstwa niderlandzkiego oraz twórczości Hansa Thomy. Unikalną cechą jego stylu stało się osadzanie postaci biblijnych w autentycznych, lokalnych pejzażach – od wydm bałtyckich i Szwarcwaldu po Prusy Wschodnie.

W swojej sztuce sakralnej Franke konsekwentnie budował pomost między mistycyzmem a krajobrazem małych ojczyzn: w obrazie „Madonna nad Zalewem Wiślanym” (Obecnie w Münster) przedstawił Maryję jako Meeresstern („Gwiazdę Morza”) niosącą spokój wśród łodzi rybackich, w dziele „Madonna z Schwarzwaldu” (1939) umieścił postać Matki Bożej przy pniu jodły, a w wielkim ołtarzu dla Kaplicy Najświętszego Serca Jezusowego w Feldbergu (1930) zinterpretował sceny biblijne w realiach szwarcwaldzkiego krajobrazu i wiejskiej zagrody.

Powstałe w realiach II wojny światowej dzieło przedstawia ujęcie Maryi z Dzieciątkiem na tle monumentu Zamku w Malborku oraz wód Nogatu stanowi znakomity przykład charakterystycznej dla Frankego integracji ikonografii sakralnej z lokalną tożsamością architektoniczną i geograficzną.

Ikonografia ta doskonale wpisuje się w ciągłość kultu Najświętszej Maryi Panny, który od średniowiecza kształtował duchowe i kulturowe oblicze regionu. Szczególny wymiar wydarzeniu nadaje fakt, że na mocy dekretu Stolicy Apostolskiej z 5 lipca 2023 roku Najświętsza Maryja Panna została oficjalnie ustanowiona Patronką Miasta Malborka.

Podczas uroczystej prezentacji w siedzibie muzeum zaprezentowano odnalezione dzieło Hansa Franke, któremu towarzyszy wierna kopia obrazu Matki Boskiej Malborskiej z kościoła św. Jana Chrzciciela w Malborku, fragmenty oryginalnej mozaiki z monumentalnego Posągu Matki Boskiej z niszy zamkowej oraz papieski dekret patronacki.

Wydarzenie odbyło się pod Patronatem Honorowym Księdza Biskupa Wojciecha Skibickiego oraz Burmistrza Miasta Malborka Marka Charzewskiego. W uroczystości udział wzięli przedstawiciele władz samorządowych, duchowieństwa oraz instytucji kultury, m.in. Wiceburmistrz Miasta Malborka Maciej Rusek, Rektor Wyższego Seminarium Duchownego Diecezji Elbląskiej ks. dr Jakub Altman, Diecezjalny Konserwator Zabytków ks. Andrzej Starczewski oraz Proboszcz Parafii św. Jana Chrzciciela ks. Robert Branicki.
Odnalezienie i udostępnienie publiczności tego cennego zabytku to niezwykle ważny krok w przywracaniu pełnej pamięci o artystycznym dziedzictwie Malborka.

„Sztuka to rezonans wyższych sfer – struny dostrojone do nieznanego Mistrza.” — Hans Franke, Die sieben Sphären (1933)

Zapraszamy wszystkich mieszkańców do odwiedzenia Muzeum Miasta Malborka i wspólnego odkrywania tej wyjątkowej opowieści z zaginionym obrazem Matki Boskiej Malborskiej.

Foto Ł. Mocek/UMM

To już dzisiaj!! Zapraszamy do Muzeum Miasta Malborka.
03/09/2026

To już dzisiaj!! Zapraszamy do Muzeum Miasta Malborka.

28/08/2026

„Część 1/4 – historia Malborskiego Marcepanu”

Wyjątkowy dar dla Muzeum Miasta Malborka!Z ogromną radością i wzruszeniem informujemy, że do zbiorów naszego muzeum traf...
13/07/2026

Wyjątkowy dar dla Muzeum Miasta Malborka!

Z ogromną radością i wzruszeniem informujemy, że do zbiorów naszego muzeum trafiły niezwykłe pamiątki po Ryszardzie Mejerze (1925–2010) – człowieku, którego losy na stałe wpisały się w powojenną historię Malborka.

Osobiste pamiątki oraz unikalne zdjęcia przekazał na ręce Dyrektora Muzeum syn Ryszarda – pan Janusz Mejer. Ta bezcenna dokumentacja to unikalny zapis pionierskich lat naszego miasta, widziany oczami jego mieszkańca.

Przy przekazywaniu tych rodzinnych skarbów pan Janusz skierował do nas poruszające słowa:
„To co dziś zobaczyłem i usłyszałem od Pana jest najlepszym dowodem na to, że przekazane na Pana ręce pamiątki po moim Ojcu - trafiły na właściwe miejsce. Ojciec zdawał sobie sprawę, że był tylko maleńkim ziarenkiem w historii naszego Miasta, ale to Miasto dla Niego było całym jego życiem. Służył mu przez całe Swoje życie.”

Warto podkreślić, że to nie pierwsze pamiątki związane z panem Ryszardem, jakie chronimy w naszych murach. Już wcześniej, w ramach owocnej współpracy ze Związkiem Harcerstwa Polskiego, Muzeum otrzymało materiały dokumentujące jego niezwykle aktywną działalność w malborskim hufcu. To tam po wojnie kontynuował przedwojenną pasję, pełniąc m.in. funkcję drużynowego oraz wieloletniego kwatermistrza hufca.

Obecne dary stanowią genialne uzupełnienie tej kolekcji. Przekazane wspomnienia, dokumenty, medale i fotografie kreślą pełny obraz człowieka, który przez dekady angażował się społecznie i zawodowo nie tylko w dzielnicy Wielbark, ale także w całym Malborku. W 1945 roku pomagał Leopoldowi Cieplakowi przy otwarciu przyszłego gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego, które ukończył w 1947 roku. W 1957 roku z Eugeniuszem Gibczyńskim zorganizował I Zjazd Absolwentów Liceum im. Henryka Sienkiewicza. Pan Ryszard pełnił również funkcję wiceprzewodniczącego Komitetu Rodzicielskiego przy Szkoła Podstawowa nr 3 im. 2 Pułku Nocnych Bombowców ,,Kraków", gdzie wspólnie z panem Józefem Toporem był inicjatorem ufundowania sztandaru oraz nadania szkole imienia II Pułku Nocnych Bombowców „Kraków”.

Za swoją wieloletnią i pełną oddania pracę został uhonorowany licznymi odznaczeniami państwowymi oraz regionalnymi, w tym m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski czy Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Serdecznie dziękujemy panu Januszowi Mejerowi za ogromne zaufanie. Zapewniamy, że pamięć o Jego Ojcu oraz o pionierskich latach powojennego Malborka będzie u nas bezpieczna i posłuży kolejnym pokoleniom.

Adres

Ulica Tadeusza Kościuszki 54
Malbork
82-200

Godziny otwarcia

Wtorek 09:00 - 16:00
Środa 09:00 - 16:00
Czwartek 09:00 - 16:00
Piątek 09:00 - 16:00

Telefon

+48884994454

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Muzeum Miasta Malborka opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Kontakt: Muzeum

Wyślij wiadomość do Muzeum Miasta Malborka:

Skróty

Udostępnij

Kategoria