31/08/2026
Otwarcie Domu Ludowego im. Wincentego Witosa w Markowej
W sobotę 29 sierpnia, sto lat po wykupieniu budynku oraz 95 lat po jego pierwszym otwarciu 30 sierpnia 1931 roku, otwarto w Markowej ponownie Dom Ludowy noszący od początku imię Wincentego Witosa.
Pierwsze otwarcie tego Domu wiązało się z pamiętną wizytą Wincentego Witosa, wielokrotnego Premiera rządu Rzeczpospolitej Polskiej, szczególnie zapamiętanego jako premiera Rządu Obrony Narodowej w krytycznym momencie wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku. Ten rząd wspólnie z polskim żołnierzem ocalił Polskę przed bolszewizmem. Trudno sobie wyobrazić jaki byłby nasz los bez tego wielkiego zwycięstwa.
Wizyta w Markowej miała miejsce w szczególnym momencie jego życia, kiedy po uwolnieniu z więzienia w Brześciu w listopadzie 1930 roku trwały przygotowania do tzw. procesu brzeskiego, który rozpoczął się w październiku 1931 roku. Atmosfera wobec prześladowanego Witosa sprawiała, że zaproszenie go i nadanie jego imienia Domowi Ludowemu wymagało ze strony Markowian dużej odwagi. Wiązało się również z utrudnieniami ze strony władz sanacyjnych. Niewątpliwie ta demonstracja sprzed prawie stu laty była wyrazem postawy ideowej Markowian, którą wyróżniają się do dzisiaj.
Uroczystości poprzedziła Msza św. w kościele pw. Doroty, której przewodniczył abp Adam Szal, Metropolita Przemyski. W uroczystości uczestniczyli m.in. przedstawiciele władz samorządowych z Marszałkiem Województwa Podkarpackiego Władysławem Ortylem, Starostą Łańcuckim Adamem Krzysztoniem, Wójtem Markowej Aleksandrem Cwynarem, władz rządowych z Wicewojewodą Tomaszem Lorencem, posłowie na Sejm RP, oraz wiceprezes IPN Mateusz Szpytma, który ma osobisty wkład w ten sukces, gdyż przyczynił się do uratowania tego budynku.
Obiekt ten zapisał już swoją wyjątkową kartę w historii Markowej i regionu. To tutaj odbywały się liczne zjazdy i spotkania organizacji ludowych w lata 30 i w okresie PRL. Tutaj w 50 lecie powstania ZMW RP „Wici”, w 1978 roku, narodziła się inicjatywa powstania Towarzystwa Miłośników Markowej, a następnie Skansenu Muzeum Wsi Markowa. Tutaj mieszkańcy Markowej zaakceptowali inicjatywę powstania Muzeum im. Ulmów.
W czasie uroczystości wielokrotnie wracały wspomnienia uczestników związane z tym szczególnym miejscem. Mówiono też o przyszłości, zapowiadając współpracę Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej z Centrum Kultury Gminy Markowa oraz wspólne wykorzystanie możliwości tego miejsca.
Oby to miejsce, od początku związane z osobą i dziełem Wincentego Witosa, dobrze służyło jego pamięci oraz integracji pokoleń wokół dziedzictwa tego współtwórcy Niepodległej Polski.
