28/07/2026
Ulica „polityczna” w Mrągowie. Historia ulicy Bohaterów Warszawy.
Bardzo wcześnie po przejściu frontu w 1945 r., po pojawieniu się w maju polskiej administracji zaczęto nadawać nazwy ulicom ówczesnego Ządźborka (obecnie Mrągowo). Wtedy pierwszą powojenną nazwą dla obecnej ulicy Bohaterów Warszawy, była
👉ulica Białostocka.
Prawdopodobnie nadając taką nazwę chciano upamiętnić rolę „Białegostoku” w początkowym okresie budowania administracji polskiej na tzw. Ziemiach Odzyskanych.
Dnia 3 lutego 1945 r. wojewoda białostocki dr Jerzy Sztachelski utworzył Biuro Ziem Odzyskanych przy Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku i mianował Henryka Olejniczaka pełnomocnikiem Tymczasowego Rządu RP na Prusy Wschodnie. Stało się tak, dlatego, że wojewoda białostocki miał swoje plany włączenia mazurskich powiatów w granice województwa białostockiego.
Rada Ministrów Tymczasowego Rządu PKWN, uchwałą z dnia 14 marca 1945 r. dokonała tymczasowego podziału ziem zachodnich i północnych na 4 okręgi administracyjne, w których dla administrowania powołano pełnomocników PKWN.
W Okręgu IV na Prusy Wschodnie początkowo pełnomocnikiem mianowano wojewodę białostockiego wspomnianego doktora Jerzego Sztachelskiego. Zadaniem, które on nadzorował, było zorganizowanie terenowej władzy samorządowej i administracji państwowej do przejęcia władzy od komendantur sowieckich.
W Białymstoku w krótkim czasie Biuro Pełnomocnika Rządu przy wojewodzie przekształcono w Urząd Pełnomocnika Rządu Tymczasowego RP, a następnie w czerwcu 1945 r., przemianowano na Delegaturę Urzędu Pełnomocnika na Okręg Mazurski w Olsztynie. Wcześniej, 30 marca 1945 r. funkcję Pełnomocnika Tymczasowego Rządu RP na Okręg Mazurski objął płk Jakub Prawin. Stanowisko to piastował do listopada 1945 r. Następnie funkcję objął Zygmunt Robel.
👉Ulica Białostocka staje się Stalingradzką
Józef Stalin zmarł 5 marca 1953 r. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 9 marca 1953 roku w Moskwie. Wacław Gołowicz w swojej kronice podaje, że w dniu 10 maja 1953 r.: „W auli Szkoły Podstawowej przy ul. Stalingradzkiej odbyła się powiatowa narada aktywu kulturalno – oświatowego odnośnie konkursu czytelniczego”. Kiedy zmieniono nazwę nie wiadomo, ale nie ma wątpliwości, że chodziło o uhonorowanie Józefa Stalina. Już bezpośrednio po wojnie obecny pl. Kajki nosił nazwę Placu Stalina.
👉Ulina Stalingradzka staje się obecną Bohaterów Warszawy.
Nikita Chruszczow skrytykował Stalina i kult jednostki 25 lutego 1956 r. w słynnym i tajnym tajny referat pt. "O kulcie jednostki i jego następstwach".
Mimo, że dokument był tajny, to jednak stał się znany, najpierw na zachodzie. W samej Polsce dokument szybko przestał być tajemnicą – czytano go na głos na tysiącach masowych zebrań w zakładach pracy i na uczelniach, co zapoczątkowało polityczny przełom tzw. odwilży chruszczowowskiej i procesu destalinizacji w bloku wschodnim a potem doprowadził do Października 1956 r.
Monografia Mrągowa z 1975 r. podaje, że już od 1956 r. ulica zmieniła nazwę na Bohaterów Warszawy.
O jakich Bohaterów chodzi? Prawdopodobnie nie o obrońców stolicy w 1939 r., ale o robotników odbudowujących Stare Miasto po zniszczeniach wojennych.
Oficjalne zakończenie głównego etapu odbudowy Starego Miasta w Warszawie ogłoszono 22 lipca 1953 r. Ta data miała charakter przede wszystkim propagandowy i symboliczny – wyznaczono ją w Narodowe Święto Odrodzenia Polski, aby zaprezentować sukces władzy ludowej. W tym dniu oddano do użytku zrekonstruowany Rynek Starego Miasta oraz tzw. Trakt Starej Warszawy (ulice Piwna i Zapiecek). Faktyczny proces rekonstrukcji trwał jednak znacznie dłużej i przebiegał etapami. W lipcu 1954 r. ukończono drugi etap prac, otwierając przestrzeń od placu Zamkowego do ul. Konwiktorskiej. W 1955 r. zakończono odbudowę najważniejszych świątyń, w tym archikatedry św. Jana Chrzciciela. Odbudowa, już z mniejszą intensywnością trwała jednak dalej.
