Muzeum Niepodległości w Myślenicach

19/10/2026

W sobotę, 17 października, w myślenickim muzeum odbyło się otwarte sympozjum naukowe o księciu Kazimierzu Lubomirskim. Było ono zatytułowane NOWOCZESNY ARYSTOKRATA. Honorowy patronat nad tym wydarzeniem objęła Fundacja Książąt Lubomirskich.
Na sympozjum, które prowadził Dyrektor myślenickiej placówki – dr Łukasz Malinowski, były poruszane różne wątki działalności publicznej księcia Lubomirskiego. Arystokrata ten miał wiele związków z Myślenicami. Kilka lat przed wybuchem I wojny światowej uzyskał honorowe obywatelstwo położonego nad Rabą miasta. W okresie międzywojennym, po śmierci Lubomirskiego, nazwano nawet jego nazwiskiem jedną z ulic w Myślenicach.
W sympozjum wzięli udział badacze reprezentujący prestiżowe instytucje naukowe, takie jak Uniwersytet Jagielloński czy Instytut Pamięci Narodowej. Drugą kategorię prelegentów stanowili pracownicy merytoryczni Muzeum Niepodległości w Myślenicach, którzy dwa lata wcześniej – w 2024 roku, mieli okazję przygotować wystawę plenerową poświęconą księciu Lubomirskiemu.
Sobotnie sympozjum otwarł profesor Tomasz Pudłocki – historyk związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. W swoim referacie omówił działalność dyplomatyczną prowadzoną przez Lubomirskiego. W latach 1919-1922 arystokrata był pierwszym posłem Rzeczpospolitej w Stanach Zjednoczonych. Profesor podkreślił, że w polskiej dyplomacji w okresie międzywojennym pracowało wielu arystokratów. Wpływ na to miało głównie odpowiednie przygotowanie merytoryczne przedstawicieli tej najwyższej warstwy społecznej, związane z wykształceniem i znajomością języków obcych.
Drugi referat na sympozjum wygłosił doktor Łukasz Chrobak – pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Krakowie. Historyk koncentrował się z kolei na działalności biznesowej księcia Kazimierza Lubomirskiego. Naukowiec podkreślał, że arystokrata był człowiekiem niezwykle przedsiębiorczym. Jego majątek ziemski, odziedziczony po rodzinie, a także umiejętnie pomnożony przez niego, obejmował obszar kilkudziesięciu tysięcy hektarów.
Trzeci referat dotyczył związków Kazimierza Lubomirskiego z Myślenicami i ziemią myślenicką. Wygłosiła go mgr Agnieszka Turska, pracująca na co dzień w Muzeum Niepodległości w Myślenicach. W swoim wystąpieniu prelegentka podkreśliła, że w Myślenicach oraz okolicznych miejscowościach, między innymi w Górnej i Dolnej Wsi znajdowała się część jego olbrzymiego majątku ziemskiego, nad którym pieczę sprawowali wyznaczeni przez księcia zarządcy. W dalszej części referatu pracownica myślenickiego muzeum mówiła o ogromnych zasługach Lubomirskiego dla miasta nad Rabą.
Sympozjum zamknął referat doktora Andrzeja Małysy – kolejnego pracownika Muzeum Niepodległości w Myślenicach. Prelegent mówił o zasługach przedstawiciela rodu Lubomirskich w dziedzinie sportu. Referat koncentrował się głównie na działalności arystokraty w strukturach polskiego i międzynarodowego sportu. W latach 20. XX wieku Kazimierz Lubomirski pełnił funkcję prezesa Polskiego Komitetu Igrzysk Olimpijskich (z którego wyłoni się ostatecznie Polski Komitet Olimpijski). Przez siedem lat arystokrata był również delegatem Polski do władz Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.
Andrzej Małysa
Fot. Marek Stoszek

16/10/2026

To już jutro! Zapraszamy serdecznie, to będzie wspaniała opowieść o nowoczesnym arystokracie z rodu Lubomirskich.
wśród fanów
Miasto i Gmina Myślenice
Myślenice iTV Telewizja Internetowa - Region Południe
Gazeta Myślenicka
Myślenicki Serwis Informacyjny
Myślenicka24.pl
SEDNO
Fundacja Książąt Lubomirskich

16/10/2026

W dzisiejszym chcielibyśmy zaprezentować grupę trzech obiektów, które niedawno trafiły do myślenickiego muzeum. Zostały one odnalezione w miejscowości Osieczany pod Myślenicami przez członków Małopolskiej Grupy Eksploracyjnej MEMORIA, a następnie przekazane do naszej placówki jako depozyt przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie.
Obiekty te można obecnie zobaczyć na wystawie czasowej, zatytułowanej „Na cesarskim trakcie. Myślenice w dobie autonomii galicyjskiej”. Wystawę tę można zwiedzać w myślenickim muzeum do końca tego roku.
Pierwszym spośród przedmiotów, jest austro-węgierski Medal Wojenny (Kriegsmedaille). Został on ustanowiony 2 grudnia 1873 roku przez cesarza Franciszka Józefa I z okazji 25. rocznicy jego panowania. Awers medalu ukazuje prawy profil władcy, którego głowa otacza wieniec laurowy. Na otoku widnieje łaciński napis: „FRANZ JOSEPH I. KAISER V. OESTERREICH. KOENIG V. BOEHMEN ETC. APOST. KOENIG V. UNGARN.” Na rewersie została wybita data ustanowienia medalu: „2 DECEMBER 1873”, którą dodatkowo otacza wieniec z liści laurowych. Medal ten był przyznawany żołnierzom armii austro-węgierskiej biorących udział w kampaniach wojennych. Drugim artefaktem odnalezionym przez członków Małopolskiej Grupy Eksploracyjnej MEMORIA i przekazanym do myślenickiego muzeum przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie jest urządzenie akustyczne – gwizdek oficerski armii austro-węgierskiej. W czasie I wojny światowej obiekty, takie jak ten, były powszechnie używane przez wszystkie strony konfliktu. Gwizdek był przedmiotem związanym przede wszystkim z wojną pozycyjną. Oznajmiał żołnierzom, że ci powinni opuścić okopy, żeby wyruszyć do natarcia w kierunku pozycji nieprzyjaciela. Trzecim przedmiotem jest klamra, będąca prawdopodobnie elementem ekwipunku wojskowego.
Wszystko wskazuje na to, że te trzy przedmioty mają związek z walkami toczonymi w okolicach Myślenic na przełomie listopada i grudnia 1914 roku. W tych zaciętych bojach oddziały austro-węgierskiego XI Korpusu zdołały powstrzymać nacierające wojska rosyjskie należące do 3 Armii, bułgarskiego generała służącego w armii carskiej – Radko Dimitriewa.
Andrzej Małysa

15/10/2026

Czwartkowy cykl dedykujemy monografii zatytułowanej „Zarys dziejów Krzczonowa i Zawadki” (2012), autorstwa Mariana Cieślika i ks. Kamila Kowalczyka. Praca ukazała się z okazji jubileuszu 75-lecia istnienia Parafii pw. Św. Stanisława BM w Krzczonowie. Zakres tematyczny koncentruje się zarówno na dziejach kościoła, jak i o kilkaset lat starszych wsi. Opracowane w formie książki zagadnienia wypełniają dotychczasową lukę w historii Krzczonowa i Zawadki oraz krzczonowskiej parafii; na temat których pojawiły się tylko nieliczne wzmianki w literaturze turystycznej. Punktem odniesienia do powstania wspomnianej publikacji były materiały źródłowe uzyskane z miejscowych i zewnętrznych archiwów – w tym: Archiwum Parafialnego w Krzczonowie, Archiwum Gimnazjum w Krzczonowie, Archiwum Muzeum Regionalnego „Dom Grecki” w Myślenicach (obecnie Archiwum MNM), a także z zasobów krakowskich archiwów: Archiwum Kurii Metropolitarnej oraz Archiwum Wyższego Seminarium Duchownego. Cennym źródłem informacji dla autorów były również prywatne zbiory mieszkańców Krzczonowa i Tokarni. Struktura monografii obejmuje krótkie wprowadzenie do uwarunkowań geograficznych i przyrodniczych miejscowości. Następnym aspektem omawianym na łamach publikacji jest szerokie tło historyczne, w którym skupiono się na okresie od I Rzeczypospolitej – przez czasy niewoli narodowej (1771–1918), Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939), II wojny światowej (1939–1945) – po lata powojenne (1945–2012). Z kolei druga część ukazuje wnikliwe studia nad dziejami parafii w Krzczonowie – gdzie pojawiły się także krótkie biogramy duchownych związanych z parafią. Istotnym zagadnieniem przedstawionym w treści pracy jest również architektura sakralna, wśród której znalazła się zabudowa kościelna i krzczonowskie kapliczki. Jako dopełnienie całości wykorzystane zostały materiały fotograficzne, ukazujące życie codzienne mieszkańców i etapy wznoszenia świątyni w Krzczonowie. Na zakończenie warto przywołać słowa autorów, zamieszczone we wstępie publikacji: „Bohaterowie, których życie odbija się w książce, w większości dawno już odprawili się w najdłuższą podróż – podróż w historię. (…) Uczone książki historyczne na ogół szczegółowo traktują o mordach i bitwach, marginalizując los mieszkańców krainy przodków, jak gdyby znojne posługiwanie się motyką czy kosą w małopolskiej wiosce miało mniejsze znaczenie niż dumne poruszanie berłem czy szablą. (…)”. Jednym z głównych celów monografii było zatem wskrzeszenie pamięci o członkach dawnej społeczności Krzczonowa i Zawadki, którzy mieli znaczący udział w budowaniu tożsamości regionalnej wśród mieszkańców tych miejscowości.
KR

14/10/2026

Miło nam poinformować, że patronat honorowy nad naszym sympozjum naukowym NOWOCZESNY ARYSTOKRATA objęła Fundacja Książąt Lubomirskich. Zapraszamy już w najbliższą sobotę, 17 października, o godz. 14.00.

Fundacja Książąt Lubomirskich
Miasto i Gmina Myślenice
Myślenice iTV Telewizja Internetowa - Region Południe
Gazeta Myślenicka
Myślenicki Serwis Informacyjny

14/10/2026

Trwa ###III Tydzień Kultury Chrześcijańskiej, jak co roku również Muzeum Niepodległości w Myślenicach uczestniczy w wydarzeniach, które odbywają się w różnych placówkach na terenie miasta. Tym razem we wtorkowe popołudnie goście muzeum wysłuchali prelekcji „ Poza Głównym Szlakiem. Mniej znane miejsca kultu w Myślenicach” , którą wygłosił pracownik muzeum – Marek Stoszek.
W czasie, nietypowej wyprawy po naszym mieście, autor opowiedział o miejscach, które często mijamy, nie świadomi jak ważną pełnią one rolę w życiu lokalnej społeczności.
Myślenice to nie tylko znane sanktuarium, kościoły i miejsca związane z najważniejszymi wydarzeniami religijnymi. Duchowa historia miasta zapisana jest również w niewielkich kapliczkach, przydrożnych figurach, krzyżach, dawnych miejscach modlitwy oraz innych, często pomijanych świadectwach lokalnej pobożności.
Prelegent zaprosił do odkrywania tych nieoczywistych przestrzeni, poznawania ich historii, fundatorów i związanych z nimi tradycji. Spotkanie i prezentacja były próbą spojrzenia na Myślenice z innej perspektywy – poprzez miejsca, obok których przechodzimy na co dzień, nie zawsze dostrzegając ich znaczenie dla lokalnej społeczności i dziedzictwa religijnego oraz kulturowego.
Na koniec spotkania głos zabrał Prezes Klubu Inteligencji Katolickiej w Myślenicach Zbigniew Syrek. Podziękował dyrektorowi i pracownikom Muzeum za coroczne zaangażowanie w obchody Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej, a zebranych gości zaprosił do udziału w kolejnych wydarzeniach związanych z trwającym ###III Tygodniem Kultury Chrześcijańskiej.

13/10/2026

Zapraszamy, to już dzisiaj! Myślenickie tematy i wyprawa poza główny szlak. Waszym przewodnikiem będzie Marek Stoszek. Widzimy się o 17.00 w MNM.

Muzeum Niepodległości w Myślenicach wraz z Klubem Inteligencji Katolickiej zapraszają na wykład w ramach ###III Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej. Tym razem naszym prelegentem będzie jeden z nas, muzealników, pan Marek Stoszek, który opowie o mniej znanych miejscach kultu związanych z ziemią myślenicką. Na tym spotkaniu religia spotka się z historia, geografią i kulturą naszego regionu. Nie może Was tam zabraknąć!
TERMIN: 13 października 2026 (WTOREK), o godz. 17.00
MIEJSCE: Sala wykładowa MNM

Miasto i Gmina Myślenice Myślenice iTV Telewizja Internetowa - Region Południe Myślenicki Serwis Informacyjny Gazeta Myślenicka Jarosław Szlachetka

09/10/2026

W dzisiejszym pragniemy zaprezentować zdjęcie przedstawiające członków myślenickiej Ochotniczej Straży Pożarnej z końca XIX wieku zachęcając, tym samym do zwiedzenia naszej czasowej wystawy, poświęconej Myślenicom w dobie autonomii galicyjskiej. Wśród nich znajduje się Emil Schünke – weteran powstania styczniowego, radny miejski, zasłużony myślenicki działacz społeczny, członek miejscowej Ochotniczej Straży Pożarnej oraz Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Co ciekawe postać widniejąca nad Emilem Schünke to najprawdopodobniej Andrzej Marek, jeden z bardziej zasłużonych burmistrzów Myślenic (na zdjęciu został rozpoznany przez pracowników muzeum w trakcie pracy nad czasową wystawą). Jest to o tyle ciekawe, że to jedyna znana nam fotografia tej osoby z Myślenic.
Pierwsza organizacja tożsama z dzisiejszymi Ochotniczymi Strażami Pożarnymi w Myślenicach powstała z inicjatywy właśnie Andrzeja Marka oraz Emila Schünke. Początkowo nosiła nazwę Towarzystwo Straży Ogniowej Ochotniczej. 13 lipca 1873 roku odbyło się zebranie założycielskie organizacji. Uchwalono na nim statut T.S.O.O. w Myślenicach, który zatwierdzony przez władze miejskie i krajowe, wydano w formie broszury w 1880 roku. Zawierał 25 paragrafów i regulował funkcjonowanie organizacji.
Pierwszym naczelnikiem straży został wyżej wymieniony Andrzej Marek. W 1879 roku został zastąpiony przez Emila Schün ke. Za jego kadencji powołano grupę członków honorowy, opracowano regulamin służbowy T.S.O.O., powołano
Ochotnicze Straże Pożarne w Dolnej i Górnej Wsi (dziś Dolne i Górne Przedmieście) oraz Polance. Zorganizowano także w strażnicy myślenickiego oddziału – macierzy bibliotekę wraz z czytelnią.
W 1890 roku stanowisko nowego naczelnika objął Ignacy Dzieża. Za czasów jego kadencji zaczęto budowę pierwszego miejskiego wodociągu. Podjęto także budowę nowej strażnicy według projektu Jana Sas–Zubrzyckiego (uroczyste otwarcie nastąpiło w 1911 roku).
Na przełomie XIX i XX wieku, myślenicka OSP czynnie brała udział w świętach i obchodach państwowych. Przede wszystkim z dużym rozmachem celebrowano uroczystości związane z patronem strażaków – św. Florianem, w których nie zabrakło akcentów manifestujących polskość jednostki. Strażacy organizowali również defilady oraz byli obecni na mszach z okazji rocznic objęcia rządów przez cesarza Franciszka Józefa I. W 1903 roku myślenicka delegacja strażaków brała także udział w zjeździe jubileuszowym 50-lecia straży pożarnej w Pradze połączonym z Walnym Zjazdem Zjednoczenia Słowiańskich Ochotniczych Straży. Rozwój pożarnictwa w Myślenicach oraz jej działalność kulturowa została gwałtownie zahamowana wraz z wybuchem Wielkiej Wojny.
Powyższa fotografia jest elementem wystawy czasowej „NA CESARSKIM TRAKCIE. Myślenice w dobie autonomii galicyjskiej” i stanowi depozyt OSP Myślenice – Śródmieście.

W poście pojawia się również malowany portret Andrzeja Marka oraz zdjęcie Emila Schünke w mundurze Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” z późniejszych lat.

08/10/2026

W Polsce, za wszelką pomoc okazaną ukrywającym się Żydom groziła kara śmierci, podobnie było tylko na terenach Serbii, Ukrainy i Litwy. Niewątpliwie był to podstawowy czynnik determinujący zachowania niektórych Polaków w stosunku do żydowskich uciekinierów. Niestety niejednokrotnie fakt ten stawał się swoistym usprawiedliwieniem, wytłumaczeniem w przypadku wydawania lub mordowania ukrywających się Żydów. Oczywiście sprawa ta miała dwa bieguny. Na przeciwległym biegunie stali oczywiście ci, którzy z narażeniem życia udzielali schronienia żydowskim uciekinierom.
Za sprawą beatyfikacji Błogosławionej Rodziny Ulmów, powrócił temat Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, czyli Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny światowej. Również i na terenie Ziemi Myślenickiej, nie brakowało takich przykładów. Niektórzy z bohaterskich Polaków zostali uhonorowani medalem, niektórzy wciąż pozostają bezimienni.
W tym tygodniu na półkę w kładziemy książkę Bartłomieja Barta Dyrcza „Pamiętnik Chany” wydaną w ostatnich dniach 30.09.2026 r. przez Grupę Przyjaciół Historii Ziemi Tokarskiej, książkę z gatunku biografia, autobiografia, pamiętnik.
„Pamiętnik Chany” to niezwykły opis przetrwania w nieludzkim czasie wojny, stanowi niezwykle poruszające świadectwo, które powstało w ciemnej podziemnej kryjówce. Niepewność jutra i walka o przetrwanie spisana została ołówkiem oraz piórem, bardzo wymownymi znakami w tekście są ślady po spadających łzach, które chwytają mocno za serce. Chana Windstrauch, gdy wybuchła wojna, miała dwadzieścia jeden lat. Pochodziła z rodziny żydowskiej, na co dzień zajmującej się rolnictwem, mieszkali w Jordanowie. Wojna zabrała Chanie to co miała najcenniejsze – najbliższych. Z kart pamiętnika dowiadujemy się o wielkiej stracie, ale też o wielkiej miłości i szacunku do najbliższych. Słowa Rodzice, Brat i Mąż pisane są przez nią zawsze dużymi literami, świadcząc o szczególnej więzi emocjonalnej. Wspomniany pamiętnik to również opowieść o wielkim cierpieniu, które jednak nie odebrało nadziei.
Emanuel Ringelblum – polsko-żydowski historyk, pedagog i działacz społeczny, twórca podziemnego archiwum getta warszawskiego, określił Żydów skazanych na zagładę „umarłymi na urlopie”, żyjącymi w tymczasowym zawieszeniu. Przez pryzmat tego niesamowitego porównania można w pełni zrozumieć niezwykłe bohaterstwo i ofiarę tych Polaków, którzy odważyli postawić moralne zasady nad prawem narzuconym nam przez Niemców w czasie wojny. Wymagało to niezwykłej odwagi i odrzucenia lęku oraz presji społecznej. To właśnie zderzenie tych dwóch postaw decydowało o życiu Żydów skazanych na zagładę. Od tego kogo Żydzi spotkali na swojej drodze, zależało czy otrzymają szanse na dalsze życie, czy ich „urlop od śmierci” dobiegnie końca.
Chana Windstrauch, i jej mąż Icchak, spotkali na swojej drodze Jana Mirka z Łętowni, on to właśnie bezinteresownie, przez półtora roku, udzielał pomocy żydowskim uciekinierom. Jak w swoich zapiskach podkreśla Chana, Jan Mirek był człowiekiem bardzo religijnym, przekonał żonę o powinności i pomocy drugiemu człowiekowi w potrzebie. Z narażeniem życia przynosił Chanie i Icchakowi do podziemnej kryjówki żywność, która tak naprawdę była niezwykłym przesłaniem nadziei i dobra. Wszyscy doczekali końca wojny.
„Pamiętnik Chany” to niewątpliwie jedna z najbardziej poruszających relacji spisanych, będąca świadectwem niezwykłej walki, ale również świadectwem człowieczeństwa Jana Mirka, gospodarza z Łętowni. Wydanie i opracowanie pamiętnika przez Bartłomieja Barta Dyrcza, to przypomnienie i przywrócenie niezwykle cennego świadectwa wydarzeń, które działy się na naszym terenie. Jest, obok książki „Piekło” opowiadającej o tragicznych losach Katarzyny Filipek, również ratującej Żydów swoistym paszportem i certyfikatem człowieczeństwa dla Polaków, w nieludzkim czasie wojny. Warto tę pozycję mieć w .
MS

06/10/2026

Muzeum Niepodległości w Myślenicach wraz z Klubem Inteligencji Katolickiej zapraszają na wykład w ramach ###III Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej. Tym razem naszym prelegentem będzie jeden z nas, muzealników, pan Marek Stoszek, który opowie o mniej znanych miejscach kultu związanych z ziemią myślenicką. Na tym spotkaniu religia spotka się z historia, geografią i kulturą naszego regionu. Nie może Was tam zabraknąć!
TERMIN: 13 października 2026 (WTOREK), o godz. 17.00
MIEJSCE: Sala wykładowa MNM

Miasto i Gmina Myślenice Myślenice iTV Telewizja Internetowa - Region Południe Myślenicki Serwis Informacyjny Gazeta Myślenicka Jarosław Szlachetka