Muzeum Warszawskiej Pragi

16/10/2026

🚪W najbliższą niedzielę 18 października zapraszamy do wnętrza kamienicy! Odkrywcy Pragi tym razem sprawdzą, co kryją Praskie wnętrza - Od bramy po strych! Nasze zajęcia rodzinne na najnowszej wystawie czasowej to okazja, by bliżej poznać przedmioty i detale, które tworzyły codzienność dawnych mieszkańców Pragi. Przyjrzymy się sposobom urządzania mieszkań i sprawdzimy, co zmieniło się przez lata, a co wciąż jest nam bliskie.

🚪Inspirując się wystawą, zaprojektujemy własne mini makiety. Na zakończenie każdy uczestnik stworzy własną, unikalną pocztówkę, wykorzystując technikę zdobienia ścian za pomocą wałków, popularną w dawnych mieszkaniach. To spotkanie z praską kamienicą, które łączy odkrywanie historii z twórczym działaniem.

Prowadzenie: Aleksandra Karkowska-Rogińska

__________⁠
ℹ️INFORMACJE PRAKTYCZNE
🕰️Kiedy: 18.10 | 10:30 - 12:00 (90 min)
📍Gdzie: Muzeum Warszawskiej Pragi | Targowa 50/52
🧒🏻Grupa wiekowa: dzieci w wieku 7-12 lat wraz z osobą dorosłą
👩‍🏫Prowadzenie: Aleksandra Karkowska-Rogińska, Małgorzata Kędzierzawska
👶Obowiązuje limit miejsc: 20 osób
🎟️Bilety: 10 zł od osoby (dziecko + dorosły opiekun)
🔗https://shorturl.at/sa5Nr

__________⁠
ℹ️Więcej informacji o działaniach edukacyjnych w Muzeum Pragi znajdziesz tutaj:
🔗https://muzeumpragi.pl/edukacja-w-muzeum-warszawskiej-pragi/

📷Fot. Tomek Kaczor

14/10/2026

📸Migawki. Fotograficzne Archiwum Przemiany wracają po wakacyjnej przerwie! Filip Springer powraca z formatem spacerów fotograficznych dokumentujących zachodzące na Pradze zmiany oraz cyklem spotkań z twórcami i twórczyniami, którzy dzielą się swoim warsztatem.

Sprawdź październikowy harmonogram poniżej ⬇️

📅 25.10 | 10:30– 11:30 | Łapiemy przemianę | Golędzinów zabudowany | spacer fotograficzny z Filipem Springerem
Ruszamy zapełnić jedną z ostatnich naprawdę białych plam na mapie Migawek. Golędzinów to taki zakątek obszaru rewitalizacji, na którym dużo się dzieje, ale rzadko docieramy tam z aparatami. Dlatego wspólnie spróbujemy zmierzyć się z tym tematem.
📍Start spaceru: pod pawilonem edukacyjnym Kamień nieopodal Mostu Gdańskiego
🎟️Udział w wydarzeniu na podstawie biletu w cenie 5.00PLN do pobrania w kasie Muzeum Warszawskiej Pragi i online.
🔗https://shorturl.at/Jr3LH

📅29.10 | 18:00 – 19:30 | Spotkanie z Joanną Szpak - Ostachowską i Karoliną Jonderko | Migawki/Inspiracje
Po wakacyjnej przerwie wracamy do cyklu spotkań z inspirującymi fotografami i fotografkami. Tym razem będziemy gościć dwie wyjątkowe twórczynie: Joannę Szpak - Ostachowską i Karolinę Jonderko. Tematem rozmowy będzie ich praca nad dokumentacją obszaru rewitalizacji w ramach projektu Migawki.
📍Gdzie: Muzeum Warszawskiej Pragi
🎟️Udział w wydarzeniu na bezpłatnej wejściówki do pobrania w kasie Muzeum Warszawskiej Pragi i online.
🔗https://shorturl.at/ZvwtR

__________⁠
🎬Celem projektu Migawki. Fotograficzne Archiwum Rewitalizacji jest zbudowanie kompleksowego, fotograficznego archiwum przemiany prawobrzeżnej części Warszawy.

🎞️W przyszłości budowana w ten sposób baza zdjęć stanie się źródłem wiedzy o dawnej i współczesnej Warszawie – bezcennym dla badaczy i badaczek i nabierającym wartości z każdym kolejnym rokiem dzielącym nas od formalnego zakończenia programów rewitalizacyjnych.

Więcej informacji o projekcie: migawki.muzeumpragi.pl

ℹ️Projekt „Migawki. Fotograficzne Archiwum Rewitalizacji” jest realizowany dzięki wsparciu finansowemu m.st. Warszawy w ramach Programu Rewitalizacji | „s_prawa Warszawa”

🔗www.architektura.um.warszawa.pl

📸 mat. promocyjne
Filip Springer | Karolina Jonderko | Joanna Szpak-Ostachowska

12/10/2026

🔍 Jak szukać informacji o przodkach ? Zapraszamy na ostatnie w tym roku warsztaty dla zaawansowanych. W ramach cyklu będziemy szukać informacji m.in. w bazach adresowych, np. księgach meldunkowych pod okiem Mileny Wicepolskiej-Góralczyk – genealożki, badaczki i przewodniczki.

◼️ Interesuje Cię historia Twojej rodziny albo nieznane fakty z życia znanych czy mniej znanych osób? Przyjdź na warsztaty!

◼️ Opowiadamy o tym, co możemy znaleźć w dostępnych bazach w sieci, a kiedy należy się wybrać do urzędu lub archiwum. Oprócz teorii będzie dużo praktycznych ćwiczeń, a naszymi przykładami będą życiorysy osób związanych z Pragą, dzięki którym uczestnicy zdobędą narzędzia do swoich własnych poszukiwań.

◼️ Najlepiej pracuje się w przyjaznym towarzystwie, kiedy można wymieniać się pomysłami i doświadczeniami, dlatego zachęcamy do przyjścia z kimś bliskim, członkiem rodziny, koleżanką lub kolegą.

💻Konieczne jest zabranie ze sobą laptopa lub tabletu i czegoś do notowania.

🗣️Milena Wicepolska-Góralczyk – genealożka, badaczka i przewodniczka. Od zawsze fascynuje ją odkrywanie losów ludzi, miejsc z nimi związanych i ma szczęście zajmować się tym wszystkim zawodowo. Prowadzi szkolenia i konsultacje z tematyki genealogii i archiwistyki a także oprowadza grupy, turystów indywidualnych i organizuje pobyty studyjne. Realizuje projekty dla instytucji kultury, naukowców a także indywidualnych osób, które poszukują informacji o swoich rodzinach. Specjalizuje się w historii Łodzi, szczególnie łódzkich Żydów. Studiowała anglistykę i historię. Współpracowała między innymi z Archiwum Państwowym w Łodzi, Muzeum Żydów Polskich Polin, Forum Dialogu, Uniwersytetem Łódzkim, Yad Vashem, Muzeum Żydowskim Galicja, Muzeum Żydowskim w Oświęcimiu i wielu innych.

ℹ️INFORMACJE PRAKTYCZNE
🕰️Kiedy: 24.10 | 11:00 – 16:00
📍Gdzie: Muzeum Warszawskiej Pragi
👩Dla kogo: dorośli, młodzież 12+
🎟️Ilość miejsc ograniczona, wstęp na warsztaty na podstawie biletu (10 zł) zakupionego w kasie lub online.
🔗https://shorturl.at/AmNQf

ℹ️Więcej o wystawie i programie towarzyszącym:
🔗www.muzeumpragi.pl/wystawa/prawobrzezne

__________⁠
ℹ️Warsztaty zrealizowane w cyklu „Prawobrzeżni”, dzięki środkom finansowym Miasta Stołecznego Warszawy w ramach Gminnego Programu Rewitalizacji do roku 2030. Koordynatorka projektu: Jolanta Wiśniewska

📷Tomek Kaczor

09/10/2026

👪Co oznacza bycie obywatelem i jak możemy w codziennym życiu wpływać na nasze najbliższe otoczenie? Zwiedzając naszą nową wystawę czasową Praskie wnętrza lub zaglądając na
bazar Różyckiego, zobaczymy jak historia, przestrzeń miasta i nasze codzienne wybory wiążą się z życiem obywatelskim. Dzięki lekcjom obywatelskim sprawdzimy, jak lepiej żyć w społeczeństwie, kształtując w kreatywny sposób umiejętności współdziałania, dostrzegania potrzeb innych osób, dbania o wspólną przestrzeń i świadomego uczestniczenia w życiu lokalnym.

🟣Lekcje zostaną z nami na dłużej! Ich scenariusze będą częścią naszej oferty edukacyjnej.

🟣Poprzez aktywne zadania, rozmowę i działanie będziemy szukać odpowiedzi na pytanie, co każdy z nas może zrobić, by mieć wpływ na swoje otoczenie.

🟣Zajęcia są dostosowane do wieku uczestników – od odkrywania zasad dobrego sąsiedztwa i troski o wspólne miejsce po poznawanie mechanizmów funkcjonowania miasta i możliwości aktywnego udziału w życiu lokalnej społeczności.

🟣Dla klas I–VI szkół podstawowych przygotowaliśmy zajęcia oparte na wystawie „Praskie wnętrza” w Muzeum Warszawskiej Pragi. Uczniów klas VII–VIII oraz szkół ponadpodstawowych zapraszamy na warsztaty poświęcone budżetowi obywatelskiemu, realizowane w formie działań projektowych na Bazarze Różyckiego.

Uwaga: liczba bezpłatnych zajęć jest ograniczona. Rezerwacje przyjmujemy do wyczerpania dostępnej puli.

Lecje obywatelskie dla obu grup wiekowych zostaną następnie włączona do naszej regularnej oferty edukacyjnej, którą można sprawdzić tutaj:
🔗https://muzeumpragi.pl/edukacja-w-muzeum-warszawskiej-pragi/

__________
✍️ Więcej informacji dotyczących rezerwacji znajdziecie poniżej👇
📅Terminy lekcji muzealnych: wtorek–piątek
🕰️Godziny: 9:30–14:30
Maksymalna liczba uczestników: 25 lub jedna klasa
📍Miejsce spotkania: przy kasach muzealnych, ul. Targowa 50/52
📧Kontakt: e-mail: [email protected]
☎️tel.: 511 731 198

Telefon jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00-16:00. W przypadku nieodebranych połączeń na telefon komórkowy oddzwonimy w najszybszym możliwym momencie.

❗Na lekcje dla klas I-IV i V-VI obowiązuje bilet na wystawę 1 zł od ucznia. Uwaga: liczba bezpłatnych zajęć jest ograniczona. Rezerwacje przyjmujemy do wyczerpania dostępnej puli.

__________
ℹ️Lekcje z oferty Edukacja obywatelska w praktyce są bezpłatne dzięki wsparciu Partnera Edukacji Muzeum Warszawy – PGE Polska Grupa Energetyczna S.A.

ℹ️Chcecie dowiedzieć się więcej o programie lekcji? Sprawdźcie link poniżej:
🔗https://muzeumwarszawy.pl/edukacja-obywatelska-w-praktyce

PGE Energia Kultury – Partner edukacji Muzeum Warszawy
Grupa PGE

📷Fot. Tomek Kaczor

09/10/2026

Zapraszamy na Festiwal Kultury bez Barier w Muzeum Warszawskiej Pragi i Muzeum Drukarstwa! To święto dostępnej kultury - tutaj każdy jest mile widziany!

Do uczestnictwa w festiwalu zapraszamy osoby z niepełnosprawnościami i bez, starsze, młodsze, z dziećmi, bez dzieci, stałych uczestników i uczestniczki kultury, a także tych, którzy na wydarzeniach bywają rzadko.

Sprawdżcie, co przygotwaliśmy na Pradze👇

Wszystkie wydarzenia w różnych oddziałach Muzeum Warszawy znajdziecie tutaj:
🔗https://muzeumwarszawy.pl/wydarzenia-muzeum-warszawy-w-ramach-14-festiwalu-kultury-bez-barier/

__________
🗓️14.10 | 15:30 – 16:45 | Praskie historie na wyciągnięcie ręki: oprowadzanie po wystawie stałej | Kultura bez Barier
Zapraszamy na lekkie, otwarte dla każdego oprowadzanie po wystawie stałej Muzeum Warszawskiej Pragi. Podczas spotkania przyjrzymy się makiecie dzielnicy, porozmawiamy o historii Pragi. Przyjrzymy się tradycjom handlowym i rzemieślniczym – tak ważnym dla tej części Warszawy. Nie zabraknie lokalnych anegdot oraz ciekawostek.
📍Gdzie: Muzeum Warszawskiej Pragi, ul. Targowa 50/52 (hol przy kasach)
👨Dostępność: wydarzenie jest przyjazne dla osób z lekką niepełnosprawnością intelektualną oraz w spektrum autyzmu.
🎟️Liczba miejsc ograniczona. Bilety na zwiedzanie (1 PLN) dostępne są po zapisaniu się na maila.

🗓️15.10 | 10:00 - 16:00 | Robimy odbitki z linorytu | Kultura bez Barier
W Muzeum Drukarstwa będziecie mogli wydrukować własną odbitkę linorytu na naszej zabytkowej prasie drukarskiej.
📍Gdzie: Muzeum Drukarstwa, ul. Ząbkowska 23/25
👨Dostępność: osoby z niepełnosprawnością intelektualną i w spektrum autyzmu
🎟️Udział w wydarzeniu jest bezpłatny. Bez rezerwacji miejsc.

🗓️17.100 | 10:00 - 15:00 | Makramowe zakładki | Kultura bez Barier
Makrama jest sztuką wiązania sznurków za pomocą dłoni bez użycia dodatkowych narzędzi, takich jak igły czy druty. W czasie warsztatów wykonamy zakładki do książek, które mogą posłużyć nam lub komuś bliskiemu. Prowadząca przygotuję kilka wzorów splotów, aby każdy znalazł coś dla siebie.
📍Gdzie: Muzeum Drukarstwa, ul. Ząbkowska 23/25
👨Dostępność: osoby z niepełnosprawnością intelektualną i w spektrum autyzmu
🎟️Udział w wydarzeniu na podstawie biletu 10 PLN. Bilety do nabycia w kasie Muzeum w czasie trwania warsztatów.

__________
Więcej o Festiwalu znajdziesz tutaj:
🔗https://fkbb.pl/

📷Tomek Kaczor

08/10/2026

🇬🇧 🗣️ Hello our English-speaking friends! If you are interested in Praga district, we have a special surprise for you! In October we invite You to take a guided tour of the permanent exhibition. Tour will take place on the 18th of October at 12:30.

🔴 Have you been associated to Praga for years?

🔴 Perhaps you have only recently moved here?

🔴 Or maybe you are interested in one of the most fascinating parts of Warsaw?

If You want to learn more about the history of Warsaw's Praga district and see our exhibition, now is the time for you!

If you want to know more about permanent exhibition and what you will find there, check the link below:
🔗https://muzeumpragi.pl/en/core-exhibition/

__________
ℹ️INFORMATION:
🕰️When: 18.10 | 12:30 – 14:00
📍Where: The Praga Muzeum of Warsaw | Targowa 50/52
🎟️Tickets 10/15 PLN:
🔗https://shorturl.at/8eYfA

📷Fot. Tomek Kaczor

07/10/2026

🖌️Napraw zamiast wyrzucać! Zapraszamy na kolejne spotkanie w ramach cyklu Punkt napraw kaletniczych już 29 października. W naszej pracowni nowego blasku nabierały perełki z second handów, reanimowaliśmy Wasze rodzinne pamiątki, a także wysłużone, codzienne przedmioty.

Dołącz do nas i daj nowe życie swoim wysłużonym dodatkom!

Jaki jest termin najbliższych warsztatów?
🗓️29 października (czwartek), godz. 14:00 – 18:00

🎟️Na warsztaty można przyjść spontanicznie. Należy tylko wykupić bilet za 10 zł. Na każdą godzinę w przedziale od 14:00 do 18:00 obowiązuje oddzielny bilet. Linki bezpośrednio do wejściówek znajdziesz poniżej na stronie:
🔗https://shorturl.at/vc4tf
🚨Bilety już dostępne!🚨

☕Przypominamy, że jednocześnie przyjmujemy 4 osoby na godzinę, a osoby czekające na swoją naprawę mogą poczęstować się kawą lub herbatą.

__________⁠
🤔Po co to robimy?

Działamy w nawiązaniu do tradycji pracowni kaletniczo -rymarskich, które świadczyły naprawy w naszej dzielnicy. Niestety większość z nich została zamknięta, co sprawia, że mieszkańcy pozbawieni są możliwości naprawiania zepsutych plecaków, smyczy czy pasków bądź muszą się udawać z naprawami do innych dzielnic. Naszą inspiracją są również kawiarenki naprawcze, czyli oddolne inicjatywy związane z różnego rodzaju reperacjami.

🤔Co Ty możesz zrobić?

Przynieś zepsuty czy uszkodzony wyrób kaletniczy, a wspólnie zastanowimy się jako go uratować. Będą to warsztaty naprawiania toreb, plecaków, kosmetyczek, portfeli i innych wyrobów ze skóry lub materiałów skóropodobnych. Tutaj wybijesz dodatkową dziurkę w pasku, nabijesz nity lub napę, a może nawet uda Ci się wszyć nowy suwak do nerki czy piórnika. Napraw dokonasz sam/ sama po otrzymaniu instruktażu, potrzebnych narzędzi i materiałów. W przypadku bardziej skomplikowanych czynności naprawami zajmie się nasza mistrzyni Renata Dmowska.

✂️Więcej szczegółów dotyczących zapisów znajdziecie tutaj:
🔗https://muzeumwarszawy.pl/punkt-napraw-kaletniczych-warsztaty/

__________⁠
🗣️Koordynacja: Katarzyna Chudyńska-Szuchnik, kustoszka Muzeum Warszawskiej Pragi

ℹ️Zadanie zostało zrealizowane dzięki wsparciu finansowemu m.st. Warszawy w ramach realizacji przedsięwzięć rewitalizacyjnych.

__________⁠
PGE Energia Kultury – Partner edukacji Muzeum Warszawy
Grupa PGE

📷Fot. Tomek Kaczor

Na cztery godziny otwieramy lokalny zakład usługowy w Pracowni Rzemieślniczej PraRzemce w Muzeum Warszawskiej Pragi.

06/10/2026

🎒Jak wyglądało praskie dzieciństwo i szkoły, których już nie ma? 10 października Bella Szwarcman-Czarnota – pisarka, publicystka i filozofka - zabierze nas na wycieczkę po Pradze. Mieszkanka naszej dzielnicy powróci do lat 50. XX wieku, kiedy życie na Pradze było barwne, jak nigdzie indziej w Warszawie. Były to czasy ubogiego powojnia, ale właśnie wtedy mieszkały tu i uczyły się dzieci polskie, żydowskie i hiszpańskie.

🏫Wspomnienia z praskiego dzieciństwa Belli Szwarcman-Czarnoty – to wspomnienia ze szkół, których już nie ma i miejsc, które nie są już takie same jak dawniej.

🚶‍♀️Przejdziemy ulicami: Jagiellońską, Kłopotowskiego (dawniej Szeroką) do Wrzesińskiej, a potem skierujemy się na Targową, w stronę ul. Białostockiej i Wileńskiej.

🎼Zapoznamy się z pierwszą powojenną szkołą muzyczną na Pradze – przez wiele lat na rogu ul. Wileńskiej i Inżynierskiej.

🗣️ Zapraszamy na spacer z Bellą Szwarcman-Czarnotą - pisarką, publicystką, redaktorką, tłumaczką i filozofką, mieszkanką warszawskiej Pragi.

ℹ️INFORMACJE PRAKTYCZNE
🕰️Kiedy: 10.10 | 12:00 - 13:30
📍Gdzie: zbiórka na rogu ul. Jagiellońskiej i ul. Kłopotowskiego
🎟️Ilość miejsc ograniczona (obowiązują bilety w cenie 5 zł pobrane w kasie Muzeum lub przez Internet)
🔗https://shorturl.at/tV08u

__________⁠
ℹ️Wydarzenia z cyklu „Prawobrzeżni” realizowane są dzięki środkom finansowym Miasta Stołecznego Warszawy w ramach Gminnego Programu Rewitalizacji do roku 2030.

Koordynatorka projektu „Prawobrzeżni”: Jolanta Wiśniewska

📷Zdjęcie: W Parku Praskim, 1959, zbiory prywatne

06/10/2026

🗺️Zobaczcie, jak było na naszym premierowym spacerze Mapy Sąsiedzkich Opowieści, która powstała w partnerstwie z Sinfonia Varsovia. Mapa projektu Mateusza Szewczyka to źródło wyjątkowych, zebranych od Was - mieszkańców i mieszkanek Pragi - historii.

🗣️Dzięki niej możecie poznać nie tylko naszych sąsiadów i sąsiadki, ale i naszą dzielnicę widzianą przez pryzmat mikrohistorii wzbogaconych o materiały z naszego muzealnego Archiwum Historii Mówionej.

Mapkę możecie pobrać w formie online pod tym linkiem:
🔗https://muzeumwarszawy.pl/mapa-sasiedzkich-opowiesci-do-pobrania-ze-strony-muzeumpragi-pl/

__________⁠
❤️Dziękujemy wszystkim, które i którzy zechcieli podzielić się z nami wspomnieniami. Pragniemy również wyrazić ogromną wdzięczność za pomoc z przygotowaniu publikacji wolontariuszom i wolontariuszkom Muzeum Warszawskiej Pragi: Jakubowi Bielikowskiemu, Zuzannie Błaszczak, Maciejowi Adamowi Markowskiemu, Joannie Miakocie i Sandrze Prażmowskiej.
__________⁠
ℹ️Mapa powstała dzięki wsparciu środków m.st. Warszawy w ramach realizacji przedsięwzięć rewitalizacyjnych. Publikacja dostępna w internecie oraz w wersji papierowej w zaprzyjaźnionych miejscach i instytucjach.

ℹ️Partnerem spaceru jest Sinfonia Varsovia.

ℹ️Wózek do zbierania opowieści: Wydział Konsultacji Społecznych i Współdecydowania z Mieszkańcami CKS m.st. Warszawa. Dziękujemy!

🎨Projek graficzny mapy: Mateusz Szewczyk

🎥Mario Nitek

02/10/2026

🏆Zdobyła pierwszy olimpijski złoty medal dla Polski - Halina Konopacka! Od teraz możecie oglądać film o Halinie Konopackiej, naszej prawobrzeżnej medalistce, który powstał we współpracy z Fundacja LOTTO im. Haliny Konopackiej w ramach projektu . Jego uroczysta premiera odbyła się niedawno w Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie.

🎥🔗Link do filmu znajdziecie w komentarzu.

🥇Halina Konopacka (1900-1989) - legenda polskiego sportu, pierwsza mistrzyni olimpijska była mieszkanką warszawskiego Kamionka. Dom przy Grochowskiej 326 przetrwał do dziś, a w Parku Skaryszewskim, na dawnym stadionie warszawskiego AZS-u (klubu, w którym trenowała Halina) dziś grają zawodnicy Drukarza.

🎬Filmowy portret wszechstronnej sportsmenki przypomina także o jej mniej oczywistych obliczach – utalentowanej poetki, malarki, celebrytki wyznaczającej modowe trendy, czy patriotki biorącej udział w akcji ratowania polskiego złota we wrześniu 1939 roku.

🗣️O Halinie opowiadają: dwukrotny mistrz olimpijski w pchnięciu kulą, wiceprezes PZLA - Tomasz Majewski, Marta Marek z Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, Agnieszka Metelska - autorka biografii „Złota. Legenda Haliny Konopackiej” (2024, Wyd. Czarne) oraz Marek Orzechowski – prezes Fundacji LOTTO im. Haliny Konopackiej.

__________⁠
▪️Scenariusz i produkcja: Jolanta Wiśniewska
▪️Współpraca scenariuszowa: Krzysztof Gajewski
▪️Zdjęcia, montaż, dźwięk: Krzysztof Gajewski
▪️Warszawa 2026

__________⁠
ℹ️Film powstał w ramach projektu „Prawobrzeżni” dzięki wsparciu Miasta Stołecznego Warszawy w ramach gminnych projektów rewitalizacyjnych oraz dzięki wsparciu Fundacja LOTTO im. Haliny Konopackiej.

📷Halina Konopacka - Matuszewska, lekkoatletka - fotografia portretowa (w sukni balowej i nakryciu głowy),
📷Halina Konopacka podczas pchnięcia kulą, 1930
📷Lekkoatletka Halina Konopacka - Matuszewska w swoim mieszkaniu w Warszawie, 1930
📷Halina Konopacka, lekkoatletka podczas ćwiczeń, 1926

Zdjęcia pochodzą ze zbiorów Narodowe Archiwum Cyfrowe.