Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 roku

23/10/2026

W minionym tygodniu w Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach odbyła się oficjalna premiera filmu dokumentalnego „Przerwana szychta”.

To reportaż historyczny zrealizowany przez Śląską Telewizję Miejską przy wsparciu finansowym Zarządu Województwa Śląskiego.
W realizację filmu i nagrania zaangażowała się również Justyna Konik, dyrektor Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków. Po premierowym pokazie widzowie mieli okazję wziąć udział w spotkaniu dyskusyjnym z twórcami i uczestnikami projektu.

19/10/2026

W minioną środę pracownicy Centrum uczestniczyli w wernisażu wystawy "Mieli wrócić za 14 dni". Jest to opowieść o 279 mieszkańcach Ostropy deportowanych w 1945 roku do Związku Sowieckiego oraz losach ich najbliższych. Wystawa została przygotowana przez dr Elżbietę Borkowską oraz Urszulę Dylong i Anielę Jonderko. Ich zaangażowanie wśród społeczności Otropy pozwoliło mieszkańcom otworzyć się przed nimi i przekazać wiele dramatycznych, skywanych w rodzinnych domach historii.
Wystawę można obejrzeć do 13 listopada br. w Przystanku Historia - Centrum Edukacyjnym IPN im. Henryka Sławika w Katowicach.

15/10/2026

Na zaproszenie Biblioteka Gminna w Wieszowie, Gminna Biblioteka Publiczna w Zbrosławicach oraz Szkoła Podstawowa im gen J Ziętka w Wieszowie mieliśmy przyjemność poprowadzić spotkanie poświęcone Tragedii Górnośląskiej 1945 roku oraz naszej publikacji „Tam, gdzie pamięć trwa… Tragedia Górnośląska 1945 roku w przestrzeni regionu”.

📚 Nasza książka stała się punktem wyjścia do opowieści o historii, która choć coraz bardziej odległa, pozostaje ważną częścią regionalnej tożsamości.

❤️ Serdecznie dziękujemy organizatorom za zaproszenie, a wszystkim uczestnikom za wspólnie spędzony czas, zainteresowanie i rozmowy!

10/10/2026

W ramach projektu "Śladami zapomnianych przodków. Tragedia Górnośląska a miejsca pamięci" w miniony wtorek młodzież po raz kolejny spotkała się z historią tam, gdzie wydarzenia z 1945 roku rozgrywały się naprawdę.
Były prelekcje, miejsca pamięci, rozmowy ze świadkami historii. Szczególnie spotkanie w Pyskowicach pozwoliło stanąć w miejscu, z którego odjeżdżały transporty deportowanych Górnoślązaków, wysłuchać wspomnień i spojrzeć na przeszłość z perspektywy tych, którzy ją pamiętają.
Dwa wyjazdy za nami. Ale to jeszcze nie koniec. Teraz czas na rozmowę z młodzieżą, podsumowanie tego, czego doświadczyliśmy i praca z materiałami edukacyjnymi powstałymi w ramach projektu.

Projekt "Śladami zapomnianych przodków. Tragedia Górnośląska a miejsca pamięci" został dofinansowany ze środków Muzeum Historii Polski
w ramach programu "Patriotyzm Jutra".

10/10/2026

Za nami kolejne spotkanie z czytelnikami książki pt.: „Tam, gdzie pamięć trwa. Tragedia Górnośląska w przestrzeni regionu”. Tym razem gościł nas Pałac w Miechowicach, który od kilku lat jest częścią BECEK Bytomskie Centrum Kultury.

Publikację można nabyć stacjonarnie w CDDG lub wysyłkowo.

08/10/2026

Zapraszamy jutro do Miechowic.

Miłośników historii oraz dziedzictwa zapraszamy 9 października na MIEJSCA PAMIĘCI TRAGEDII GÓRNOŚLĄSKIEJ. Spotkanie z dr Małgorzatą Laburdą - Lis i Judytą Olszowską - autorkami publikacji „Tam, gdzie pamięć trwa… Tragedia Górnośląska 1945 roku w przestrzeni regionu”.
Dr Małgorzata Laburda-Lis oraz Judyta Olszowska to badaczki, edukatorki i popularyzatorki historii, które swoją ścieżkę zawodową i naukową związały z przywracaniem oraz utrwalaniem pamięci o Górnym Śląsku, ze szczególnym uwzględnieniem wydarzeń z 1945 roku i Tragedii Górnośląskiej.
Obie panie pracują w Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków w Radzionkowie , gdzie dr Małgorzata Laburda-Lis – absolwentka Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach i doktor nauk humanistycznych w dyscyplinie nauk o kulturze i religii – pełni funkcję kierownika, natomiast Judyta Olszowska zajmuje stanowisko specjalisty ds. dokumentacji archiwalnej i edukacji.

Wspólnym mianownikiem ich działalności badawczej jest metodologiczne oparcie na historii mówionej (oral history) oraz skrupulatne dokumentowanie relacji bezpośrednich świadków minionych wydarzeń i analiza miejsc pamięci w przestrzeni publicznej regionu. W tych obszarach Judyta Olszowska zwraca szczególną uwagę na trudną, często pomijaną perspektywę kobiet dotkniętych powojennymi deportacjami, z kolei dr Laburda-Lis ogniskuje swoje analizy wokół szeroko pojętego dziedzictwa regionalnego i pamięci kulturowej.

Więcej informacji w opisie wydarzenia.
Podczas wydarzenia będzie można zakupić publikację.
Zapraszamy

esil.pl - informacje i wydarzenia ze Śląska
GZM. Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
Śląsk jest śliczny!
Bytom - ciyngym ślonski
bytomski.pl

08/10/2026

06/10/2026

Za nami drugie spotkanie w ramach projektu "Śladami zapomnianych przodków. Tragedia Górnośląska a miejsca pamięci".
Tym razem spotkaliśmy się w Pyskowicach, gdzie młodzież poznawała historię Tragedii Górnośląskiej nie tylko podczas prelekcji, ale przede wszystkim poprzez bezpośredni kontakt z miejscem pamięci.
Wysłuchaliśmy wystąpień Elżbiety Borkowskiej i Rolanda Skubały, a wyjątkowym elementem spotkania były również rozmowy ze świadkami historii, którzy pojawili się na miejscu. Dzięki temu młodzi uczestnicy mogli zetknąć się z historią nie tylko poprzez dokumenty i opowieści, ale także poprzez ludzi, którzy są jej żywymi przykładami z całą gamą uczuć i emocji.
Szczególne znaczenie miało miejsce, w którym spędziliśmy ten dzień - dworzec, z którego w 1945 roku odjeżdżały transporty z deportowanymi Górnoślązakami.
Młodzież analizowała miejsce pamięci, poznawała jego historię i zastanawiała się nad tym, jak pamięć o tragicznych wydarzeniach jest obecna w przestrzeni, którą można dziś odwiedzić.

Krótkie słowa świadków historii i prelegentów zostały zarejestrowane - to kolejny krok w dalszym upamiętnianiu ofiar: https://radio.katowice.pl/zobacz,76727,Jak-wygladaly-losy-Gornoslazakow-wywiezionych-w-glab-Zwiazku-Radzieckiego-w-1945-roku.html.
Dziękujemy prelegentom, świadkom historii, partnerom zaangażowanym w organizację spotkania w Pyskowicach.
Projekt "Śladami zapomnianych przodków. Tragedia Górnośląska a miejsca pamięci" został dofinansowany ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu "Patriotyzm Jutra".
Kultury Pyskowice Radio Katowice

05/10/2026

🛤️Co wydarzyło się na pyskowickim dworcu w 1945 roku? Chcesz poznać historię miasta nad Dramą?

📆 Już jutro o godzinie 10:00 odwiedź Stacja Kultury Pyskowice.

Spotkanie odbędzie się w ramach projektu "Śladami zapomnianych przodków. Tragedia Górnośląska a miejsca pamięci", realizowanego z udziałem młodzieży ze szkół partnerskich oraz lokalnych badaczy.

Może warto przyjść i dowiedzieć się, jaką historię kryje miejsce, które znamy?
Projekt został dofinansowany ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu "Patriotyzm Jutra".