23/10/2026
Serdecznie zapraszany do Galerii OKNO na wystawę Jana Berdyszaka - "Prowokowanie przestrzeni" którą można oglądać od 16.10 do 31.12.2026
Prowokowanie przestrzeni
Twórczość Jana Berdyszaka wymyka się jednoznacznym klasyfikacjom. Malarstwo, rysunek, grafika, fotografia czy działania przestrzenne, każde z tych pojęć opisuje jedynie fragment jego poszukiwań. Bardziej niż granice między dyscyplinami interesowało go to, co wydarza się pomiędzy nimi: przestrzeń między obrazem i widzem; obecnością i nieobecnością; światłem i cieniem; tym, co widzialne, a tym, co dopiero może się ujawnić.
Wystawa przygotowana w Galerii OKNO jest próbą spojrzenia na tę drogę właśnie z perspektywy fotografii. Nie dlatego, że Jana Berdyszaka można nazwać fotografem w tradycyjnym znaczeniu tego słowa. Przeciwnie, fotografia stała się dla niego obszarem namysłu nad naturą obrazu i samego aktu widzenia. Dla Galerii OKNO, od lat poświęconej fotografii i jej współczesnym interpretacjom, taki wybór wydaje się szczególnie naturalny. Pozwala dostrzec konsekwencję jego myślenia prowadzącą od pojedynczej fotografii, poprzez reinstalacje fotograficzne i obrazy efemeryczne, aż po cykle Passe-par-tout i Reszty reszt.
Berdyszak nie traktował fotografii jako narzędzia dokumentacji ani zapisu rzeczywistości. Interesował go obraz w momencie, gdy przestaje być jedynie przedstawieniem i zaczyna ujawniać własną strukturę, własne granice oraz relację z przestrzenią i widzem. W tym sensie fotografia nie jest dla niego autonomicznym medium. Jest sposobem myślenia o obrazie.
Tak odczytana twórczość prowadzi do pytania, które wydaje się wyjątkowo istotne dla całej wystawy: gdzie właściwie wydarza się fotografia? Czy istnieje wyłącznie na światłoczułej powierzchni papieru? Czy kończy się na krawędzi kadru? Czy może zaczyna się dopiero tam, gdzie obraz otwiera się na przestrzeń, światło, ruch i obecność odbiorcy?
Anna Panek-Kusz
JAN BERDYSZAK (1934–2014)
Artysta, rzeźbiarz, malarz, grafik, autor instalacji, fotograf i pedagog. Studiował w PWSSP w Poznaniu, z którą związał całe życie zawodowe. Od 1965 roku był jej wykładowcą, w latach 1984–1987 prorektorem. Tworzył w wielu mediach, podejmując zagadnienia przestrzeni, czasu, pustki, nieobecności i relacji dzieła z otoczeniem. Laureat licznych nagród, w tym Nagrody im. Jana Cybisa (1978).
