Muzeum Wojska Polskiego

Zadzwoń Wskazówki dojazdu Strona internetowa Kontakt: muzeum

Muzeum Wojska Polskiego Muzeum Wojska Polskiego - HISTORIA ORĘŻA POLSKIEGO od średniowiecza po współczesność. Największa kolekcja militariów w Polsce.
📌Warszawa, Cytadela.
(1876)

Muzeum Wojska Polskiego to powszechnie znana placówka muzealna, która gromadzi, opracowuje naukowo i eksponuje muzealia wojskowo-historyczne.

I Kongres Klubu Chwały Oręża Polskiego📅 20 października 2026 r. w Muzeum Wojska Polskiego rozpoczął się I Kongres Klubu ...
20/10/2026

I Kongres Klubu Chwały Oręża Polskiego

📅 20 października 2026 r. w Muzeum Wojska Polskiego rozpoczął się I Kongres Klubu Chwały Oręża Polskiego. Wydarzenie odbywa się pod hasłem „Muzea oręża polskiego – zbiory, bezpieczeństwo, edukacja i współpraca”. W Klubie zrzeszonych jest już 40 muzeów z całej Polski.

🤝 Wszystkich zgromadzonych powitał dyrektor Muzeum Wojska Polskiego oraz prezes Klubu Chwały Oręża Polskiego, prof. dr hab. Bogusław Pacek. Podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej, pan Stanisław Wziątek odczytał list skierowany do uczestników kongresu przez wicepremiera, ministra obrony narodowej, pana Władysława Kosiniaka-Kamysza.

📜 W swoim liście wicepremier podkreślił szczególne znaczenie ochrony dziedzictwa polskiego oręża oraz rolę muzeów w zachowywaniu pamięci historycznej. Jak napisał: „Ochrona tego dziedzictwa jest nie tylko wyrazem szacunku dla przeszłości, lecz również zobowiązaniem wobec przyszłych pokoleń”. Słowa te doskonale oddały ideę Kongresu, który stał się okazją do rozmowy o wspólnej odpowiedzialności za historyczne zbiory, rozwijaniu współpracy między placówkami i przekazywaniu wiedzy o polskim orężu kolejnym pokoleniom.

🎤 Pierwszy dzień spotkania wypełniły prezentacje muzeów i instytucji członkowskich, rozmowy o ich zbiorach, działalności naukowej i edukacyjnej oraz możliwościach współpracy. Uczestnicy poznali różnorodność placówek, ich specjalizacje i realizowane projekty, a także wymienili doświadczenia i pomysły na wspólne działania.

🛡️ Ważną częścią programu były również zagadnienia związane z bezpieczeństwem zbiorów i ochroną dóbr kultury w czasie kryzysu i wojny, a także kwestie dotyczące gospodarowania mieniem oraz przygotowywania ekspozycji muzealnych. Spotkanie pokazało, jak istotne są współpraca, wymiana wiedzy i wspólne poszukiwanie rozwiązań stojących przed współczesnym muzealnictwem wojskowym.

👏 Serdecznie dziękujemy wszystkim prelegentom za interesujące wystąpienia, podzielenie się wiedzą i doświadczeniem oraz inspirujące spojrzenie na rolę muzeów we współczesnym świecie.

🎶 Zwieńczeniem pierwszego dnia Kongresu był wyjątkowy koncert Reprezentacyjny Zespół Artystyczny Wojska Polskiego zatytułowany „Od kontusza do munduru”.

🎭 Publiczność została zaproszona w muzyczną podróż przez polską historię i tradycję, od szlacheckich kontuszy i strojów ludowych po mundury żołnierskie. Pieśni żołnierskie, polskie melodie narodowe, prezentacje baletowe i barwne kostiumy stworzyły niezwykłe widowisko. W repertuarze znalazły się, m.in. „Czerwone maki na Monte Cassino”, „Serce w plecaku”, „O mój rozmarynie”, „Karpacka Brygada” i „W stepie szerokim”. Koncert przypomniał, że pieśni towarzyszące Polakom w chwilach próby stały się ważną częścią naszego narodowego dziedzictwa i nośnikiem pamięci o kolejnych pokoleniach.

💬 Pierwszy dzień Kongresu połączył merytoryczną dyskusję o wyzwaniach współczesnego muzealnictwa z wyjątkowym artystycznym spotkaniem z historią. Był to dzień pełen inspiracji, wymiany doświadczeń i wspólnego przekonania, że troska o dziedzictwo polskiego oręża to nie tylko obowiązek wobec przeszłości, ale również inwestycja w przyszłość.

❤️ Dziękujemy wszystkim uczestnikom, prelegentom i artystom za ten wyjątkowy dzień!

Ministerstwo Obrony Narodowej

🏛️ Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku w Ossowie
🏛️ Muzeum Militarnej Historii w Bornem Sulinowie
🏛️ Muzeum Miejskie Wrocław
🏛️ Lubuskie Muzeum Wojskowe w Zielonej Górze z/s w Drzonowie
🏛️ Muzeum Ziemi Mińskiej w Mińsku Mazowieckim
🏛️ Muzeum Armii Krajowej im. gen. Emila Fieldorfa "Nila" w Krakowie
🏛️ Wielkopolskie Muzeum Niepodległości
🏛️ Muzeum Pałac Saski w Kutnie
🏛️ Muzeum Powstańców Wielkopolskich w Lusowie
🏛️ Muzeum Techniki i Militariów w Rzeszowie
🏛️ Wielkopolskie Muzeum Wojskowe- Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu
🏛️ Stowarzyszenie Miłośników Dawnej Broni i Barwy o/Poznań
🏛️ Fundacja Żywej Historii
🏛️ Twierdza Boyen Giżycko
🏛️ UJ Muzeum Militarnych Dziejów Śląska w Pszczynie
🏛️ Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu
🏛️ Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze
🏛️ Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku

🇵🇱 Muzeum Wojska Polskiego na międzynarodowej konferencji w Atenach 🇬🇷🪖 Jak opowiadać o II wojnie światowej, by zachowa...
20/10/2026

🇵🇱 Muzeum Wojska Polskiego na międzynarodowej konferencji w Atenach 🇬🇷

🪖 Jak opowiadać o II wojnie światowej, by zachować pamięć o jej ofiarach, mierzyć się z trudnymi kartami historii i ukazywać doświadczenia różnych narodów? O tych zagadnieniach rozmawiali przedstawiciele muzeów historyczno-wojskowych z Europy podczas międzynarodowej konferencji „Second World War: One War, Different Perspectives”, która odbyła się 19 października w Atenach.

Gospodarzem spotkania było Πολεμικό Μουσείο Muzeum Wojny w Atenach, a partnerami: Muzeum Wojska Polskiego oraz Imperial War Museum London. W konferencji uczestniczyli również przedstawiciele instytucji muzealnych z Czech i Holandii.

🏦 Muzeum Wojska Polskiego reprezentował zastępca kierownika Muzeum Katyńskie, dr Bartłomiej Bydoń, który wygłosił referat pt. „Między zagładą a sowieckim «wyzwoleniem»: Polska w latach 1939–1945 i dziedzictwo zbrodni katyńskiej”. Wystąpienie poświęcone było losom Polski w latach 1939–1945 oraz dziedzictwu zbrodni katyńskiej, jednemu z najważniejszych i najtrudniejszych tematów w historii polskiego doświadczenia II wojny światowej. ❤️🇵🇱
🤝 Spotkanie w Atenach jest ważnym krokiem w budowaniu współpracy międzynarodowej zapoczątkowanej porozumieniem podpisanym w kwietniu przez Muzeum Wojska Polskiego i Muzeum Wojny w Atenach. To właśnie wymiana wiedzy, doświadczeń i perspektyw pozwala lepiej rozumieć wspólną historię Europy, a zarazem zachować pamięć o odmiennych losach poszczególnych narodów.

Jedna wojna, wiele perspektyw – wspólna odpowiedzialność za pamięć historyczną ⬇️⬇️⬇️
https://warmuseum.gr/en/2026/10/06/second-world-war-one-war-different-perspectives/

⚔️ Śmierć księcia Józefa Poniatowskiego pod Lipskiem – dowódcy i żołnierza📅 19 października 1813 roku, w ostatnim dniu b...
19/10/2026

⚔️ Śmierć księcia Józefa Poniatowskiego pod Lipskiem – dowódcy i żołnierza

📅 19 października 1813 roku, w ostatnim dniu bitwy pod Lipskiem, zginął książę Józef Poniatowski – naczelny wódz armii Księstwa Warszawskiego, dowódca VIII Korpusu Wielkiej Armii i jeden z najwybitniejszych polskich żołnierzy epoki napoleońskiej. Za jego żołnierską śmiercią w nurtach Elstery kryje się przede wszystkim historia dowódcy, który przez całe życie pozostawał blisko pola walki i swoich żołnierzy.

🎖️ Poniatowski nie był generałem gabinetowym. Od 1780 do 1788 służył w wojsku austriackim, dochodząc do stopnia pułkownika. Od 1789 w wojsku polskim. W 1792 roku walczył w wojnie w obronie Konstytucji 3 maja, a następnie wziął udział w insurekcji kościuszkowskiej (chociaż zrzekł się ważnych funkcji dowódczych). Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego powierzono mu kierowanie sprawami wojskowymi. Najważniejszą próbą jego talentu dowódczego stała się wojna z Austrią w 1809 roku. Pod Raszynem osobiście, z karabinem w ręku, kierował kontratakami i potrafił utrzymać dyscyplinę armii słabszej od przeciwnika. Kampania zakończyła się polskim sukcesem i rozszerzeniem terytorium Księstwa Warszawskiego.

🗺️ Jeszcze większym sprawdzianem była kampania 1812 roku. Poniatowski dowodził V Korpusem Wielkiej Armii, złożonym w znacznej mierze z wojsk polskich. Brał udział w ciężkich walkach odwrotowych i po klęsce wyprawy moskiewskiej zachował autorytet wśród swoich żołnierzy. W 1813 roku, gdy sytuacja Napoleona gwałtownie się pogarszała, ponownie stanął na czele armii Księstwa Warszawskiego. W bitwie pod Lipskiem dowodził VIII Korpusem, skupiając wokół siebie oddziały polskie walczące po stronie Napoleona. W przededniu decydującego starcia cesarz mianował go marszałkiem Francji (jako jedynego cudzoziemca).

🛡️ Bitwa pod Lipskiem miała okazać się jego ostatnią. Przez kolejne dni Polacy walczyli w warunkach narastającej przewagi wojsk koalicji antyfrancuskiej. 19 października armia Napoleona rozpoczęła odwrót. Poniatowski otrzymał zadanie osłaniania wycofujących się wojsk. Była to misja wyjątkowo niebezpieczna: tylna straż miała zatrzymać przeciwnika na tyle długo, aby główne siły mogły opuścić pole bitwy. Książę pozostał na miejscu mimo pogarszającej się sytuacji.

🌊 W ostatniej fazie walk Poniatowski był już kilkakrotnie ranny. Razem z niewielkimi grupami polskich i francuskich żołnierzy próbował jeszcze powstrzymywać nacierających. Gdy obrona została ostatecznie przełamana, rozpoczął odwrót ku Elsterze. Ranny i wyczerpany próbował konno przedostać się na drugi brzeg rzeki. W nurtach wezbranej Elstery poniósł śmierć prawdopodobnie na skutek francuskiego ostrzału. Okoliczności jego końca obrosły legendą, choć relacje różnią się w szczegółach. Pewne pozostaje to, że zginął podczas osłaniania odwrotu swojej armii, pozostając do końca na polu walki.

🕯️ Wieść o śmierci księcia Józefa wywołała przygnębienie nie tylko wśród ocalałych rozbitków polskiej armii, ale również w dowództwie francuskim, a nawet w obozie koalicjantów, zwłaszcza u osobistego przyjaciela z lat młodzieńczych, naczelnego wodza armii sprzymierzonych, feldmarszałka księcia Schwarzenberga (w 1788 roku podczas szturmu twierdzy Šabac Poniatowski ocalił mu życie).

⚔️ Śmierć Poniatowskiego miała wymiar nie tylko osobisty, lecz także militarny i polityczny. Wraz z nim zniknął naczelny dowódca, który przez lata stanowił symbol armii Księstwa Warszawskiego. Z pogromu pod Lipskiem ocalała jedynie niewielka część polskich żołnierzy. Dla nich książę Józef był jednak kimś więcej niż wysokim rangą arystokratą i marszałkiem Francji. Był dowódcą, który w najważniejszych chwilach pojawiał się na pierwszej linii, dzielił niebezpieczeństwo z podkomendnymi i podtrzymywał ich morale.

📜 Dlatego pamięć o Poniatowskim przetrwała klęskę 1813 roku. Jego śmierć w nurtach Elstery stała się symbolem wierności żołnierskiej przysiędze i odpowiedzialności dowódcy. Książę Józef odszedł jako żołnierz – w walce, na czele swoich ludzi i w chwili, gdy powierzono mu najtrudniejsze zadanie: osłonić odwrót armii.

Tekst opracował Artur Matulaniec

🖼️ January Suchodolski – „Śmierć księcia Józefa Poniatowskiego 19 października 1813”. Olej na płótnie. 1859 r.

🔎 Pi****et skałkowy angielski marki Wogdon, z pobojczykiem, od pary, która była własnością ks. Józefa Poniatowskiego. Wielka Brytania. XIX w.

⚔️ Szabla typu „mameluk” księcia Józefa Poniatowskiego, z pochwą i rapciami, ofiarowana mu w dniu wyniesienia go na godność marszałka Francji 13 października 1813 roku. Francja, 1813 r.

🤝 Dyrektor Muzeum Wojska Polskiego, prof. dr hab. Bogusław Pacek spotkał się z dowódcą 18 Brygada Artylerii z Nowej Dęby...
16/10/2026

🤝 Dyrektor Muzeum Wojska Polskiego, prof. dr hab. Bogusław Pacek spotkał się z dowódcą 18 Brygada Artylerii z Nowej Dęby, gen. bryg. Piotrem Męczyńskim.

🎖 Spotkanie było okazją do rozmowy o historii polskiej artylerii, tradycjach oręża polskiego oraz znaczeniu pielęgnowania pamięci o kolejnych pokoleniach żołnierzy. Podczas spotkania dyrektor MWP otrzymał pamiątki związane z historią i tradycjami 18. Pułku Artylerii.

🇵🇱 Historia 18. Brygady Artylerii nawiązuje do tradycji 18. Pułku Artylerii Lekkiej, sformowanego pierwotnie w lutym 1919 roku we Włoszech jako 2 pułk artylerii polowej Armii gen. Józefa Hallera. Współczesna jednostka kontynuuje dziedzictwo polskich artylerzystów, łącząc historyczne tradycje z zadaniami nowoczesnych Sił Zbrojnych RP.

⚔️ Muzeum Wojska Polskiego i współczesne jednostki wojskowe łączy troska o zachowanie dziedzictwa polskiego oręża. Historia, symbole i pamiątki wojskowe przypominają o ciągłości służby, wartościach oraz doświadczeniach kolejnych pokoleń żołnierzy. Ich dokumentowanie i upowszechnianie pozwala lepiej rozumieć zarówno wojskową przeszłość, jak i współczesne oblicze Wojska Polskiego. ❤️🇵🇱

👑 16 października 1384 - koronacja Jadwigi na króla Polski 🏰 Wraz ze śmiercią króla Ludwika Węgierskiego jesienią 1382 r...
16/10/2026

👑 16 października 1384 - koronacja Jadwigi na króla Polski

🏰 Wraz ze śmiercią króla Ludwika Węgierskiego jesienią 1382 roku rozpoczęło się w Polsce burzliwe bezkrólewie. Monarcha miał dwie córki, 10-letnią Marię i 8-letnią Jadwigę. W jego planach to starsza córka miała zasiąść w Krakowie i wymógł na polskiej delegacji, by to jej złożyła przysięgę wierności. Sytuacja zmieniła się, gdy królowa-wdowa Elżbieta Bośniaczka doprowadziła do koronacji Marii na Węgrzech. Zgodziła się, by Jadwiga przejęła władzę w Polsce, ale chciała zatrzymać córkę jak najdłużej przy sobie, w Budzie. Polacy żądali z kolei, by przyszła królowa rezydowała stale na miejscu.

⚜️ Największe znaczenie w Polsce miała grupa małopolskich możnowładców, nazywana czasem „panami krakowskimi”. Związani z Andegawenami, chcieli zarazem odzyskać wpływy na Rusi Halicko-Włodzimierskiej, zajętej przez króla Kazimierza Wielkiego, a podporządkowanej w czasach Ludwika węgierskiej administracji.

💥 Wielkopolanie również akceptowali Jadwigę, ale w czasie bezkrólewia liczne napięcia przerodziły się w otwartą wojnę domową zwaną „wojną Nałęczów z Grzymalitami”. W historii szczególnie zapisało się oblężenie Pyzdr jako pierwsze poświadczone źródłowo użycie broni czarnoprochowej na ziemiach polskich – wystrzelona z armaty kamienna kula przebiła bramę grodu, zabijając przy tym plebana.

💍 Kolejny problem wiązał się z wyborem małżonka. Jadwiga była zaręczona z Wilhelmem Habsburgiem, ale Polacy preferowali innych kandydatów. W Wielkopolsce wielu zwolenników miał książę mazowiecki Siemowit IV z dynastii Piastów. Małopolanie z kolei zaczęli oglądać się na wschód, szukając kogoś, kto pomoże im odzyskać wpływy na Rusi.

📜 Mimo wielu spornych kwestii między prowincjami kluczowe decyzje zapadały na wspólnych zjazdach reprezentantów elit całego kraju. Odbywały się one głównie w Radomsku i Sieradzu – w centralnej Polsce – aby jak najwięcej osób mogło w nich wziąć udział. Był to kluczowy czas dla formowania się polskiej klasy politycznej, świadomej swojej roli i gotowej stać się równorzędnym partnerem dla króla w sprawowaniu władzy.

👑 Ostatecznie Elżbieta Bośniaczka zgodziła się wysłać córkę do Krakowa i 16 października 1384 roku odbyła się koronacja. Źródła informują, że została „koronowana na króla” (in regem coronata), przez co część historyków nazywa ją królem Jadwigą. Należy jednak dodać, że na oficjalnych dokumentach i pieczęciach, a także w tradycji staropolskiej, konsekwentnie używano wyrażenia „królowa” (regina).

⚔️ Na głowie wówczas 11-letniej dziewczynki spoczęła korona królestwa wciąż targanego konfliktami wewnętrznymi i sporami z sąsiadami. Choć początkowo najważniejsze decyzje podejmowali panowie krakowscy, młoda królowa angażowała się w sprawy państwowe, na ile mogła – wyruszając na wyprawy zbrojne, odbierając przysięgi, wysłuchując sporów. Nierzadko towarzyszył jej w tym mąż, poślubiony w 1386 roku wielki książę litewski Jagiełło, a ich rządy wprowadziły Polskę i Litwę w nową epokę.

Tekst opracował: Michał Dębicki

🖼️ Podpisy do ikonografii:
• Litografia – „Jadwiga Królowa polska pod Lwowem R. 1387, Rocznik 1861”.
• Przykłady artylerii z przełomu XIV i XV wieku; na pierwszym planie taraśnica na łożu z parą kół.
• Fot. B. Janiczek Rekografia, Rekonstrukcje sukien dworskich z XIV/XV w. Autorką projektu sukien jest Karina Litwińczuk.

🎶 OD KONTUSZA DO MUNDURU – muzyczna podróż przez dzieje Polski 🎵 Jak brzmi historia Polski? To dźwięki żołnierskich pieś...
15/10/2026

🎶 OD KONTUSZA DO MUNDURU – muzyczna podróż przez dzieje Polski

🎵 Jak brzmi historia Polski? To dźwięki żołnierskich pieśni, melodie, które towarzyszyły kolejnym pokoleniom, i utwory, które do dziś poruszają serca Polaków.

🎤 Już 20 października o godz. 18.00 zapraszamy na wyjątkowy koncert Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego zatytułowany „Od kontusza do munduru”.

🏛️ Muzyczne spotkanie organizowane jest w ramach I Kongresu Klubu Chwały Oręża Polskiego. Nie trzeba uczestniczyć w sesjach kongresu, aby przyjść na koncert.

🎟️ Wstęp na koncert jest bezpłatny. Udział w wydarzeniu wymaga pobrania bezpłatnego biletu.

🔗 Link w komentarzu pod postem.

✨ Na scenie zobaczymy barwne kostiumy, od szlacheckich kontuszy, przez stroje ludowe, po mundury żołnierskie, które przypomną bogactwo polskiej tradycji i bohaterstwo obrońców Ojczyzny. Czeka nas niezwykłe widowisko!

🎼 W programie . „Czerwone maki na Monte Cassino”, „Serce w plecaku”, „O mój rozmarynie”, „Karpacka Brygada” i „W stepie szerokim”. Nie zabraknie widowiskowych prezentacji baletowych, a finałowe „Piękna nasza Polska cała” będzie muzycznym wyrazem dumy z polskiego dziedzictwa.

🤝 Przyjdźcie i przeżyjcie z nami ten wieczór!
📅 20 października 2026 r. (wtorek)
🕕 godz. 18.00
📍 Muzeum Wojska Polskiego

Cytadela Warszawska, ul. Gwardii 4
Zapraszamy!

13/10/2026

📅 13 października 1923 roku o godz. 9.00 potężna eksplozja prochowni na Cytadeli Warszawskiej wstrząsnęła stolicą. Zginęło 28 osób, a około 90 zostało rannych.

🎥 W rocznicę tych tragicznych wydarzeń przypominamy jeden z najciemniejszych epizodów w historii Cytadeli. Obejrzyjcie film poświęcony wybuchowi i jego następstwom.

✈️ Jak lotnicze karabiny maszynowe stały się bronią Powstańców Warszawskich?📣 Zapraszamy na kolejną debatę historyczno-m...
12/10/2026

✈️ Jak lotnicze karabiny maszynowe stały się bronią Powstańców Warszawskich?

📣 Zapraszamy na kolejną debatę historyczno-militarną w Muzeum Wojska Polskiego!

🤝 Muzeum Wojska Polskiego oraz Klub Miłośników Modelarstwa Redukcyjnego „Pancelot” przygotowali spotkanie poświęcone niezwykłemu epizodowi Powstania Warszawskiego.

💬 Temat: „Amerykańskie «pięćdziesiątki» w Powstaniu Warszawskim – czyli o tym, jak pewien «Liberator» wyrównywał rachunki z hitlerowcami”.

✈️ Jeden z alianckich bombowców B-24 Liberator, niosący zaopatrzenie dla powstańców, został zestrzelony przez niemiecką obronę przeciwlotniczą. Zabezpieczenie wraku pozwoliło Polakom pozyskać m.in. uzbrojenie pokładowe.

🎙️ Podczas prelekcji Jarosław Dąbrowski opowie o wykorzystaniu przez powstańców amerykańskich karabinów maszynowych Browning kalibru 12,7 mm (.50 BMG) jako broni piechoty. To historia nietypowego zastosowania uzbrojenia lotniczego w realiach walki w Warszawie!

📅 16 października 2026 r. (piątek)
🕕 Godz. 18.00
📍 Centrum Edukacji Historyczno-Patriotycznej MWP, budynek nr 5, Cytadela Warszawska, ul. P. Ściegiennego 3.

🎟️ Wstęp wolny!

👥 Zapraszamy miłośników historii, lotnictwa, uzbrojenia i modelarstwa. Poznajcie niecodzienną historię, w której losy alianckiego bombowca splotły się z walką o Warszawę.

🏛️ Do zobaczenia na Cytadeli!

📜 Bitwa pod Maciejowicami – 10 października 1794 r.We wrześniu 1794 roku powstanie w Wielkopolsce zmusiło wojska pruskie...
10/10/2026

📜 Bitwa pod Maciejowicami – 10 października 1794 r.

We wrześniu 1794 roku powstanie w Wielkopolsce zmusiło wojska pruskie do odstąpienia od oblężenia Warszawy. Zagrożenie rosyjskie jednak nie ustąpiło. Korpus gen. Iwana Fersena próbował przeprawić się przez Wisłę, aby połączyć siły z wojskami gen. Aleksandra Suworowa, które wcześniej pobiły oddziały polskie pod Krupczycami i Terespolem.

⚔️ Kiedy na początku października Rosjanie sforsowali Wisłę w okolicach Tyrzyna pod Maciejowicami, Tadeusz Kościuszko zdecydował się uderzyć na Fersena. Plan zakładał połączenie dywizji gen. Karola Sierakowskiego i gen. Adama Ponińskiego, wzmocnionych posiłkami z Warszawy i znad Narwi. Dowództwo miał objąć sam Naczelnik.

🛡️ Wojska polskie zajęły pozycje obronne na wzniesieniu między zamkiem maciejowickim a wsią Oronne, osłoniętym mokradłami i lasami. Kościuszko dysponował około 6300 żołnierzami i 24 działami. Rosjanie mieli około 12 tysięcy żołnierzy, z których około 10 tysięcy było zdolnych do walki, oraz 55 dział.

🔥 Rankiem 10 października wojska Fersena zaatakowały polskie pozycje. Mimo odparcia pierwszego uderzenia kawalerii przewaga rosyjskiej artylerii i możliwość wykorzystania odwodów stopniowo przechylały szalę walki. Rosjanie oskrzydlili polskie pozycje i zdobyli zamek. Próby uporządkowania obrony i utworzenia czworoboku nie powiodły się, a posiłki gen. Ponińskiego nadciągnęły, kiedy bitwa była już przegrana.

👤 Podczas próby wycofania się z pola walki Kościuszko został zaatakowany przez rosyjską jazdę w pobliżu Krępy. Ciężko ranny Naczelnik dostał się do niewoli. Straty polskie wyniosły około 4 tysięcy zabitych, rannych i jeńców, a rosyjskie około 2300 żołnierzy.

📅 Klęska pod Maciejowicami i utrata Naczelnika załamały ducha oddziałów powstańczych. Rosjanie zdecydowali się od razu skierować na Warszawę. 4 listopada zdobyli Pragę, a 16 listopada pod Radoszycami nastąpiło ostateczne rozwiązanie oddziałów powstańczych i kapitulacja.

Cały artykuł dostępny na stronie https://bit.ly/4ATSnkh

✍️ Tekst opracował Piotr Kolanek
Na podstawie książki „Bitwa pod Maciejowicami”, aut. prof. dr hab. Tadeusza Rawskiego

⚔️ Bitwa pod Prostkami – zwycięstwo zapisane przez Sienkiewicza i pokazane przez Hoffmana📅 8 października 1656 roku pod ...
07/10/2026

⚔️ Bitwa pod Prostkami – zwycięstwo zapisane przez Sienkiewicza i pokazane przez Hoffmana

📅 8 października 1656 roku pod Prostkami nad rzeką Ełk wojska Rzeczypospolitej odniosły jedno z najbardziej spektakularnych zwycięstw kampanii 1656 roku. Hetman polny litewski Wincenty Gosiewski, wspierany przez sprzymierzonych Tatarów, rozbił armię brandenbursko-szwedzką dowodzoną przez generała Jerzego Fryderyka von Waldecka. Do niewoli dostał się książę Bogusław Radziwiłł, jeden z najważniejszych przeciwników króla Jana Kazimierza.

🐎 Gosiewski wykorzystał przewagę liczebną i błędy taktyczne przeciwnika. Zaskoczył Waldecka w chwili, gdy ten opuszczał ufortyfikowany obóz i przeprawiał tabor wraz z artylerią przez rzekę. Litewska jazda zaatakowała cofające się oddziały brandenburskie, a Tatarzy uderzyli na siły Radziwiłła. Po kilku godzinach walki wojska brandenbursko-szwedzkie zostały rozbite. Waldeck zdołał ujść z pola bitwy, natomiast ranny Bogusław Radziwiłł dostał się do niewoli tatarskiej.

🛡️ Zwycięstwo podbudowało moralnie i propagandowo polsko-litewską stronę, jednak nie udało się w pełni wykorzystać sukcesu. Tatarzy wkrótce opuścili armię Gosiewskiego, a już 22 października wojska hetmana poniosły porażkę pod Filipowem, gdzie Szwedzi uwolnili księcia Bogusława Radziwiłła.

📖 Dla kolejnych pokoleń Prostki stały się również częścią literackiego świata „Potopu”. Henryk Sienkiewicz podporządkował historyczne wydarzenia losom Andrzeja Kmicica, fikcyjnego bohatera, który odrzucił służbę u Radziwiłłów i stanął po stronie Jana Kazimierza. W powieści Babinicz pokonuje Bogusława Radziwiłła i bierze go do niewoli, symbolicznie zamykając kolejny etap swojej przemiany.

🎬 Literacką wizję twórczo wykorzystał Jerzy Hoffman. Masowe szarże kawalerii, walka w zwarciu, chaos pola bitwy i starcie Kmicica z Radziwiłłem stworzyły jedną z najbardziej pamiętnych scen batalistycznych polskiego kina. Filmowe Prostki są połączeniem historii i literackiej legendy. Historycznym zwycięzcą był Wincenty Gosiewski, w filmie „zastąpiony” przez Stefana Czarnieckiego, natomiast centrum ekranowych wydarzeń zajmuje Andrzej Kmicic.

✨ Dzięki Sienkiewiczowi zwycięstwo pod Prostkami otrzymało drugi, literacki wymiar. Dzięki ekranizacji Hoffmana obrazy siedemnastowiecznych bitew na trwale weszły do wyobraźni kolejnych pokoleń.

Zapraszamy do zapoznania się z pełną wersją artykułu Artura Matulańca na stronie ➡➡➡ https://muzeumwp.pl/2026/10/07/bitwa-pod-prostkami-zwyciestwo-zapisane-przez-sienkiewicza-i-pokazane-przez-hoffmana/

Wybrane elementy wyposażenia wojsk autoramentu cudzoziemskiego:

1. Morion łódkowy. XVI/XVII W.
2. Rapier. Szwecja. ok 1620 r.
3. Muszkiet kołowy z pobojczykiem XVII w.
4. Muszkiet lontowy piechoty. Saksonia. XVII w.
5. Forkiet do muszkietu piechoty. XVII w.
6. Napierśnik zbroi czernionej. XVII w.
7. Prochownica muszkieterska z napisem Soli Deo Gloria. XVII w.

Wybrane elementy wyposażenia wojsk autoramentu narodowego:

1. Szabla husarska z marką IPZD z pochwą i rapciami. Rzeczpospolita. XVII w.
2. Szyszak husarski. Rzeczpospolita. XVI/XVII w.
3. Napierśnik (3-folgowy). XVII w.
4. Kałkan bojowy lekkiej jazdy. XVII w.
5. Koncerz z pochwą typu węgierskiego. XVII w.
6. Pi****et kołowy z pobojczykiem. XVII w.
7. Olstra na pistolety. XVII w.

Adres

Ulica Gwardii 4 (Pawilon Południowy)
Warsaw
01-534

Godziny otwarcia

Wtorek 10:00 - 18:00
Środa 10:00 - 18:00
Czwartek 10:00 - 18:00
Piątek 10:00 - 18:00
Sobota 10:00 - 18:00
Niedziela 10:00 - 18:00

Telefon

+48 22 629 52 71

Strona internetowa

Powiadomienia

Bądź na bieżąco: wyślemy Ci e-mail, gdy Muzeum Wojska Polskiego opublikuje nowości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu, a subskrypcję możesz anulować w dowolnym momencie.

Kontakt: Muzeum

Wyślij wiadomość do Muzeum Wojska Polskiego:

Skróty

Udostępnij

Kategoria