S2 PROJEKT - oznaczenia dla niewidomych i niedowidzących

24/10/2026

SZTUKA NA DOTYK #5 W POLSCE, W KRAKOWIE MAMY OBRAZ, KTÓRY W RANKINGU EKSPERTÓW WYPRZEDZIŁ „MONĘ LISĘ”!

Czy wiesz, że w Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie można zobaczyć „Damę z gronostajem” Leonarda da Vinci? dzieło, które w jednym z ostatnich rankingów ekspertów znalazło się wyżej niż słynna „Mona Lisa” z paryskiego Luwru?
W zestawieniu „Le Figaro” „Dama z gronostajem” zajęła 20. miejsce, a „Mona Lisa” znalazła się znacznie niżej. To oczywiście ranking, a nie obiektywna miara wartości dzieł, ale pokazuje, jak wyjątkowy obraz znajduje się w polskich zbiorach.
Co więcej ten obraz w Krakowie można zobaczyć w wersji tyflografiki :)
W Muzeum Książąt Czartoryskich my dostrzegliśmy wypukłe odwzorowania dwóch dzieł: „Damy z gronostajem” Leonarda da Vinci oraz „Portretu Izabeli z Flemingów Czartoryskiej” z 1774 roku, namalowanego przez Alexandra Roslina.
A tu warto wspomnieć parę słów o samej Izabeli Czartoryskbo iej była nie tylko arystokratką, lecz także kolekcjonerką i założycielką PIERWSZEGO! publicznie dostępnego muzeum na ziemiach polskich. Jej portret to więc nie tylko wizerunek kobiety z XVIII wieku, ale także spotkanie z historią osoby, która odegrała ważną rolę w tworzeniu kolekcji Czartoryskich, a w zasadzie dzieł polskich :)

Mamy nadzieję, że z perspektywy czasu jeszcze więcej dzieł tego wspaniałego muzeum znajdzie swoje odwzorowania w formach wypukłych. A już teraz w tym muzeum osoby ze szczególnymi potrzebami znajdą udogodnienia, osoby poruszające się na wózkach mogą korzystać z podjazdów, wind, platform przyschodowych, dostosowanych toalet i szatni. Z myślą o osobach na wózku oraz o osobach niskorosłych obniżono też cześć gablot, w których prezentowane są muzealne obiekty. Osoby głuche i niedosłyszące, mogą skorzystać z oprowadzania w polskim języku migowym (PJM). Realizowane są też oprowadzania dla zwiedzających ze spektrum autyzmu. Dla osób, które w trakcie zwiedzania poczują się źle, dostępny jest pokój wyciszeń, w którym można odpocząć.

W S2 PROJEKT zajmujemy się rozwiązaniami wspierającymi dostępność przestrzeni i informacji. Wierzymy, że dostęp do kultury to bardzo ważna możliwość poznawania dzieł, obiektów, przedmiotów, które opowiadają historię naszego dziedzictwa.

Które dzieło sztuki chcielibyście poznać poprzez dotyk, gdybyście mieli taką możliwość?

23/10/2026

AI MOŻE PRZYSPIESZYĆ DOSTĘPNOŚĆ. ALE CZY MOŻE ZADBAĆ O NIĄ SAMODZIELNIE?

Automatyczne napisy, audiodeskrypcja, dokumenty łatwiejsze do zrozumienia, a nawet narzędzia pomagające wykrywać bariery architektoniczne. Sztuczna inteligencja już dziś otwiera nowe możliwości w obszarze dostępności.
Ale samo wygenerowanie rozwiązania nie oznacza jeszcze, że jest ono dostępne i użyteczne dla odbiorcy.

Czy automatyczna transkrypcja poprawnie oddaje wypowiedź? Czy audiodeskrypcja przekazuje to, co rzeczywiście istotne na ekranie? Czy narzędzie wykrywające bariery uwzględnia realne potrzeby osób z niepełnosprawnościami?
To właśnie dlatego rozwój AI warto śledzić nie tylko z perspektywy nowych technologii, ale też ich praktycznego zastosowania i oceny przez użytkowników.

W podcaście Fundacji Katarynka Magda Brumirska-Zielińska rozmawia z Jackiem Zadrożnym, niewidomym ekspertem w dziedzinie technologii i dostępności cyfrowej. Wśród poruszanych tematów są m.in. automatyczne napisy, tworzenie audiodeskrypcji, teksty łatwe do czytania i zrozumienia oraz narzędzia wspierające projektowanie dostępnych przestrzeni.

Warto posłuchać również po to, by zastanowić się, gdzie AI może usprawnić pracę, a gdzie nadal niezbędna jest wiedza specjalistów i doświadczenie osób, które będą korzystać z tych rozwiązań. Macie ochotę posłuchać ? Szukajcie na spotify: Fundacja Katarynka. Podcast o dostępności, odcinek: Jak wykorzystywać sztuczną inteligencję w dostępności.

22/10/2026

NIE KAŻDA OSOBA NIEWIDOMA POTRZEBUJE TWOJEJ POMOCY. ALE JAK TO ROZPOZNAĆ?

NA załączonym filmie osoba z białą laską idzie przez park. Porusza się samodzielnie, zna swoją drogę i radzi sobie bez pomocy przechodniów.

Czy to coś niezwykłego? Nie.
Osoby niewidome na co dzień przemieszczają się do pracy, robią zakupy, spacerują i załatwiają swoje sprawy. Biała laska pomaga im rozpoznawać przeszkody i orientować się w otoczeniu.

A jednak widok osoby niewidomej często uruchamia w nas odruch natychmiastowego pomagania. Czasem chwytamy ją za ramię, próbujemy poprowadzić albo zakładamy, że sobie nie poradzi.

Co zrobić zamiast tego?

Jeśli widzisz, że ktoś może potrzebować wsparcia, po prostu zapytaj: „Czy mogę pomóc?”. Daj tej osobie możliwość samodzielnego podjęcia decyzji. Jeśli odmówi, uszanuj odpowiedź. Nie chwytaj za białą laskę ani za ramię, nie prowadź kogoś bez jego zgody.

W S2 PROJEKT mówimy o dostępności nie tylko w kontekście oznaczeń, planów tyflograficznych czy ścieżek prowadzących. Ważne jest również to, jak rozumiemy samodzielność i jak zachowujemy się wobec osób z niepełnosprawnościami.

Pomoc jest wartościowa wtedy, gdy odpowiada na rzeczywistą potrzebę, a nie na nasze wyobrażenie o tym, czego druga osoba nie potrafi.

21/10/2026

TYFLO-ART: KIEDY SZTUKĘ POZNAJE SIĘ DOTYKIEM I DŹWIĘKIEM

Pomysł wystawy TYFLO-ART – jako nowy wymiar malarstwa w Rzeszowskich Piwnicach pokazuje jedną z możliwości, aby osoba która nie widzi zapoznała się z obrazem.
Instalacja łączy wypukłe, trójwymiarowe odwzorowanie obrazu z audiodeskrypcją, pozwalając poznawać dzieło poprzez dotyk i słuch.

Czy to nowy pomysł na rynku ? NIE
Czy rynek sztuki jest zainteresowany takimi rozwiązaniami dla osób z dysfunkcjami wzorku ? NIESTETY, w zdecydowanej większości NIE.

Większość Muzeów w Polsce może samodzielnie odwiedzić osoba, która nie widzi, co więcej może zapoznać się z planem obiektu, ale co z tego kiedy już dotykowo nie ma szansy poznać imponujących skarbów takich miejsc, ich zasobów dzieł sztuki.
Dostępność ekspozycji to znacznie więcej niż przystosowane wejście czy oznakowanie budynku. To, co najważniejsze w takim miejscu, dostęp do treści: dzieł, opisów i informacji, które pozwalają zrozumieć, co oglądamy lub poznajemy innymi zmysłami.

Mamy nadzieję, że ta wystawa "TYFLO-ART – nowy wymiar malarstwa" ma szansę coś pokazać, wpłynąć na zmianę podejścia, zmotywować osoby tworzące wystawy do zadania sobie ważnych pytań naszym zdaniem warto o nie mówić ! Cudownie byłoby gdyby w całej Polsce, w różnych małych i dużych miejscach stworzyć takie inicjatywy

17/10/2026

Uwaga, uwaga już za tydzień, 24 października spotykamy się na 31. Wielkiej Gali Integracji!

To wydarzenie, które łączy ludzi, inspiruje do działania i przypomina, że dostępność oznacza coś więcej niż likwidowanie barier. To możliwość uczestniczenia w kulturze, spotkaniach i życiu społecznym na równych zasadach.

W programie tegorocznej Gali znajdą się występy artystyczne, ważne rozmowy oraz spotkania osób i organizacji działających na rzecz dostępności. Na scenie wystąpią m.in. Kasia Wilk i Mezo, a także artyści z niepełnosprawnościami.

Szczególnie ważne jest to, że dostępność uwzględniono również w organizacji samego wydarzenia. Uczestnicy będą mogli skorzystać m.in. z audiodeskrypcji na żywo, tłumaczenia na polski język migowy, transkrypcji, pętli indukcyjnej oraz rozwiązań dla osób o różnych potrzebach. Dostępna będzie także transmisja online.

To dobry przykład tego, jak w praktyce tworzyć wydarzenia, w których różnorodne potrzeby uczestników są uwzględniane już na etapie planowania.

📍 24 października 2026 r., godz. 16:00
Arena Ursynów, Warszawa
Wstęp bezpłatny — obowiązuje wcześniejsza rejestracja.

Kto z Was wybiera się na Wielką Galę Integracji? Dajcie znać w komentarzach, może będzie okazja spotkać się na miejscu!

16/10/2026

CIĘŻKO W TO UWIERZYĆ, ALE…

Pomimo rosnącej świadomości na temat dostępności, nadal spotykamy się z pytaniem:

Dlaczego nie wystarczy zrobić wypukłej kopii zwykłego planu budynku, żeby stworzyć plan tyflograficzny dla osób niewidomych i słabowidzących?

Dlaczego? Bo to, co jest czytelne dla oka, niekoniecznie będzie czytelne pod palcami!

Wyobraźmy sobie zwykły plan, na którym znajdują się ściany, drzwi, wyposażenie, symbole i opisy pomieszczeń. Wizualnie możemy szybko odnaleźć interesujący nas fragment. Po przeniesieniu wszystkich tych elementów na wypukłą powierzchnię sytuacja wygląda inaczej.
Linie mogą przebiegać zbyt blisko siebie, symbole mogą być trudne do rozróżnienia, a nadmiar szczegółów może utrudniać odczytanie układu przestrzeni.
Dlatego plan tyflograficzny wymaga przemyślanego opracowania, a nie tylko zmiany płaskiej grafiki w wypukłą.

Co ma znaczenie?

- Selekcja informacji – nie każdy detal architektoniczny pomaga zorientować się w budynku. Trzeba wybrać te informacje, które służą orientacji.

- Czytelność dotykowa– linie, symbole i oznaczenia muszą być możliwe do rozróżnienia podczas poznawania planu palcami.

- Przemyślany układ – poszczególne elementy powinny tworzyć zrozumiałą całość, a nie zbiór wypukłych znaków.

- Dostępność wizualna – kontrast i odpowiednia wielkość elementów mają znaczenie również dla osób słabowidzących.

W S2 PROJEKT patrzymy na plan tyflograficzny nie jak na obraz do odwzorowania, ale jak na narzędzie, które ma pomagać użytkownikowi zrozumieć przestrzeń i odnaleźć potrzebne miejsca. Zasada jest taka, aby dotykiem można było odczytać to, co naprawdę ważne.

A jeśli odpowiadacie za projekt lub dostępność budynku: czy na etapie zamawiania planu uwzględniacie sposób, w jaki użytkownik będzie z niego korzystać?

15/10/2026

15 PAŹDZIERNIKA – MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ BIAŁEJ LASKI

Biała laska to znacznie więcej niż znak rozpoznawczy. To narzędzie, które pomaga osobom niewidomym i słabowidzącym bezpiecznie poruszać się w przestrzeni, rozpoznawać przeszkody i samodzielnie docierać do celu.

Międzynarodowy Dzień Białej Laski to okazja, by przypomnieć, że samodzielność nie zależy wyłącznie od umiejętności i narzędzi, z których korzysta dana osoba. Zależy również od tego, jak projektujemy nasze otoczenie.
Równe, wolne od przeszkód chodniki, odpowiednio oznaczone schody, czytelne kontrasty, ścieżki prowadzące, dostępna komunikacja i strony internetowe – to elementy, które mogą realnie ułatwiać codzienne funkcjonowanie.

Warto też pamiętać o prostych zasadach kontaktu. Jeśli chcesz pomóc osobie korzystającej z białej laski, najpierw zapytaj, czy potrzebuje wsparcia. Nie chwytaj jej za ramię ani za laskę bez uprzedzenia. Pomoc powinna odpowiadać na potrzeby konkretnej osoby, a nie na nasze wyobrażenia o nich.

Dostępność zaczyna się tam, gdzie samodzielność każdego człowieka traktujemy z szacunkiem.

15/10/2026

15 PAŹDZIERNIKA – MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ BIAŁEJ LASKI

„Ja nie widzę Ciebie, Ty zobacz mnie!”

15 października obchodzimy Międzynarodowy Dzień Białej Laski to święto, które zwraca uwagę na codzienne doświadczenia osób niewidomych i słabowidzących, ich samodzielność, bezpieczeństwo oraz prawo do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym.

Biała laska jest nie tylko narzędziem ułatwiającym poruszanie się. To również symbol niezależności i przypomnienie, że osoby z niepełnosprawnością wzroku powinny móc swobodnie korzystać z przestrzeni publicznej, transportu, instytucji kultury czy usług cyfrowych.

Hasło „Ja nie widzę Ciebie, Ty zobacz mnie!” jest związane z kampanią społeczną realizowaną przez Kujawsko-Pomorski Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy nr 1 w Bydgoszczy oraz Stowarzyszenie Visus Supremus. Jej celem jest budowanie świadomości, empatii i właściwych postaw wobec osób niewidomych i słabowidzących. Kilka lat temu mieliśmy przyjemność odwiedzić ten ośrodek, dlatego szczególnie cieszymy się, że możemy wspierać tę inicjatywę i z przyjemnością będziemy promować ją dalej.

15 października, ten dzień, to także okazja, by przypomnieć, że dostępność nie jest wyłącznie kwestią dobrych intencji. Ma konkretne znaczenie w codziennym życiu.
Wolne od przeszkód chodniki, prawidłowo oznaczone schody, ścieżki prowadzące, czytelne kontrasty, dostępna komunikacja i strony internetowe pomagają osobom z niepełnosprawnością wzroku poruszać się i funkcjonować bardziej samodzielnie.

Warto również pamiętać o prostych zasadach: jeśli chcemy pomóc osobie korzystającej z białej laski, najpierw zapytajmy, czy potrzebuje wsparcia. Nie chwytajmy jej za ramię ani za laskę bez uprzedzenia. Najważniejsze jest uszanowanie jej decyzji i potrzeb.

Zauważyć to więcej niż zobaczyć. To dostrzec drugiego człowieka, uszanować jego samodzielność i współtworzyć przestrzeń dostępną dla wszystkich.

12/10/2026

SZTUKA NA DOTYK #4

Są w Warszawie miejsca, do których wracamy na spacer, odpoczynek i kontakt ze sztuką. Łazienki Królewskie przyciągają zarówno mieszkańców stolicy, jak i turystów. A jak wygląda dostępność tego miejsca dla osób niewidomych i słabowidzących?

Podczas naszych odwiedzin udało nam się odnaleźć kilka interesujących rozwiązań:

- Pałac na Wyspie – tyflografikę, która pozwala poznawać wybrany element dziedzictwa także za pomocą dotyku.

- Stara Oranżeria – plan tyflograficzny ułatwiający orientację w przestrzeni.

- Wystawa czasowa „Nabiści. Prorocy nowej sztuki.”– dwa obrazy, które reprezentują charakterystyczne dla tego kierunku malarstwa podejście do formy i koloru.

Przy okazji warto wspomnieć o innej, głośnej wystawie czasowej – „Szyk i konwenanse. Kostiumy z Filmu "Lalka”. To ekspozycja, w której aż prosiło się o zoobrazowanie sztuki w modzie w formie tyflografik. Moda może być przecież fascynującym doświadczeniem dotykowym: faktury materiałów, układ tkanin, detale i różnice między poszczególnymi elementami stroju można przełożyć na język wypukłych form i zróżnicowanych powierzchni.
Szkoda, że nie znaleźliśmy tam takich rozwiązań. To przykład wystawy, w której dotyk mógłby otworzyć dodatkowy sposób poznawania prezentowanych obiektów.

A może w innych częściach parku lub w pozostałych budynkach Łazienek Królewskich znajdują się kolejne materiały dla osób z dysfunkcją wzroku, które przeoczyliśmy?
Dajcie znać w komentarzach, co jeszcze warto tam odnaleźć. Dostępność to także dzielenie się wiedzą o rozwiązaniach, które już istnieją.

11/10/2026

Dostępność w muzeum to coś więcej niż likwidowanie barier. To także sposób myślenia o sztuce, edukacji i potrzebach odbiorców.

🎧 Warto posłuchać rozmowy o projekcie „Epoka (nie)dostępności”, realizowanym przez Muzeum Narodowe w Krakowie we współpracy z Avalon i Nie Do Ogarnięcia.

Projekt, nagrodzony w konkursie Sybilla 2025 w kategorii Edukacja, pokazuje, jak poprzez interwencję artystyczną i kampanię społeczną można podejmować temat dostępności i zmieniać muzealne praktyki. To cenna perspektywa dla wszystkich, którzy chcą tworzyć instytucje kultury bardziej otwarte i dostępne.

A więc jak sprawić, by dostępność stała się integralną częścią działania muzeum, a nie tylko dodatkowym elementem jego oferty? warto posłuchać tego podcastu i zaczerpnąć inspiracji :)

Strzał w dziesiątkę! 🎯 Zaczynamy dziesiąty sezon podcastu „Muzealnicy mówią” 🎧 Tym razem porozmawiamy o projektach nagrodzonych w 46. Konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2025.

🟣 W pierwszym odcinku gości Tomasz Ostrowski, zastępca dyrektora Muzeum Narodowe w Krakowie ds. strategii i komunikacji.

🟣 Tematem rozmowy jest projekt „Epoka (nie)dostępności: edukacja poprzez interwencję artystyczną i kampanię społeczną”, który MNK realizowało we współpracy z Fundacja Avalon oraz Agencja Nie Do Ogarnięcia. Projekt otrzymał nagrodę w kategorii Edukacja.

🟣 Czego obawiali się muzealnicy, zaczynając pracę nad projektem? Jak muzeum poprawia swoją dostępność dla osób z niepełnosprawnościami? Czego ten projekt nauczył muzealników? Zapraszamy do słuchania!

Wszystkie odcinki publikujemy na platformach Spotify, Apple Podcasts oraz YouTube. Z muzealnikami rozmawia Martyna Kliks, autorka podcastu „Gablotki”. Więcej informacji i linki ➡️ https://nim.gov.pl/projekty-nim/podcasty-muzealnicy-mowia