18/06/2026
วันซูชิสากลกับจุดร่วมวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำโขง
วันนี้อาจเป็นเพียงแค่วันธรรมดาวันหนึ่งของใครหลายคน แต่รู้กันหรือไม่ว่า…
วันที่ 18 มิถุนายนของทุกปี คือ วันซูชิสากล หรือ International Sushi Day ได้เริ่มต้นขึ้นครั้งแรกในปี ค.ศ.2009 หรือ พ.ศ.2552 มีจุดประสงค์เชิญชวนให้ทุกคนทั่วโลกลิ้มลองรสชาติของซูชิ ที่เป็นเมนูอาหารอันโด่งดังของประเทศญี่ปุ่น
หากกล่าวถึงคำว่า ซูชิ เชื่อว่าทุกคนคงมีภาพในหัวเหมือนกันว่าเป็น ภาพข้าวปั้น ที่หมักกับน้ำส้มสายชู มีปลาหรือของคาวชนิดต่าง ๆ อยู่ด้านบนของข้าว หลายคนอาจคิดว่าคงเป็นการถนอมอาหารฉบับดั้งเดิมที่มีมาตแต่ช้านานของประเทศญี่ปุ่น แต่แท้จริงแล้วนั้นมีความเกี่ยวกับกับลุ่มแม่น้ำโขง จากประวัติศาสตร์มีการสันนิฐานว่า การทำซูชิ เป็นการผสมผสานของวัฒนธรรมที่ได้รับอิทธิพลมาจาก แถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ครอบคลุมถึงลุ่มแม่น้ำโขง นั่นคือ การทำปลาส้ม ที่มีกรรมวิธีการถนอมอาหาร โดยการนำปลาหมักกับข้าวและเกลือ จนเกิดข้าวหมักและปลารสเปรี้ยวเพื่อให้อาหารไม่เน่าเสีย โดยแต่เดิมมีการรับประทานเพียงแค่ปลาเท่านั้น เรียกกระบวนการทำซูชิประเภทนี้ว่า นาเระซูชิ (Narezushi) ก่อนที่จะเผยแพร่เข้าสู่ประเทศจีนและญี่ปุ่น
วิธีการในการทำซูชิมีหลายประเภทตามแบบเฉพาะของแต่ละภูมิภาค สามารถแบ่งลักษณะการทำคร่าว ๆ ดังนี้
1. นาเระซูชิ (Nare-Zushi) เรียกได้ว่าเป็นซูชิประเภทแรกที่ถือกำเนิดขึ้นเมื่อ 1,000 กว่าปีก่อน ในสมัยก่อนมีการทิ้งปลาเป็นจำนวนมาก จึงเริ่มหาวิธีถนอมปลา โดยการนำปลามาหมักกับข้าวและน้ำส้มสายชู ที่ได้รับวัฒนธรรมมาจากการทำปลาส้มของแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งครอบคลุมถึงลุ่มแม่น้ำโขง
2. โอชิซูชิ (Oshi-Zushi) มีความหมายว่า สี่เหลี่ยม เป็นซูชิอีกประเภทหนึ่งที่มาจาก โอซาก้า เก่าแก่รองลงมาจาก นาเระซูชิ (Nare-Zushi) มีลักษณะโดนกดอันให้แน่นเป็นก้อนสี่เหลี่ยม
3. นิงิริซูชิ (Nigiri Sushi) มีความหมายว่า การใช้มือปั้น เป็นประเภทที่คนส่วนใหญ่รู้จักหน้าตามากที่สุด ทำจากข้าวปั้นก้อนเล็ก ๆ ด้านบนคือปลาดิบหรือของคาวชนิดต่าง ๆ ต้องมีความชำนาญในการควบคุมปริมาณของวัตถุดิบให้สมดุลกัน
4. มากิซูชิ (Maki Sushi) ใช้เสื่อไม้ไผ่ในการม้วนเป็นแท่งยาว ๆ แล้วตัดให้พอดีคำ มีทั้งม้วนแบบหนา เรียกว่า ฟุโตมากิ (Futomaki) รวมไส้หลายแบบ มักรับประทานในงานเทศกาล และม้วนแบบบาง เรียกว่า โฮโซมากิ (Hosomaki) จะใส่ไส้เพียง 1 อย่าง
5. เทมากิซูชิ (Temaki Sushi) ใช้มือม้วน ทำง่ายที่สุดสามารถทำที่บ้านได้ มักจะเห็นเป็นลักษณะสามเหลี่ยม มีไส้ผสมกันหลากหลาย
6. อินาริซูชิ (Inari Sushi) มีความนิยมอย่างมากในประเทศญี่ปุ่น ลักษณะเป็นแผ่นเต้าหู้บาง ๆ หุ้มไส้ข้างในที่ประกอบด้วย ข้าวและไส้แบบต่าง ๆ รสชาติจะค่อนข้างหวานกว่าประเภทอื่น มักรับประทานเป็นเครื่องเคียงหรือประกอบอยู่ในข้าวกล่องเบนโตะ
7. กุงกังมากิซูชิ (Gunkan-maki Sushi) รูปทรงคล้ายเรือ ด้านบนนิยมวางด้วย ไข่ปลาบิน (Tobiko) หรือที่นิยมเรียกว่า ไข่กุ้ง ไข่ปลาแซลมอน (Ikuru) และอูนิ (Uni) เป็นต้น
8. ชิราชิซูชิ (Chirashi-Zushi) หน้าซูชิจะมีความกระจัดจายอยู่ในชาม มีความสวยงาม ด้านล่างเป็นข้าวที่หมักกับน้ำส้มสายชู ด้านบนเป็นปลาดิบและวัตถุดิบชนิดอื่น ๆ
9. อุรามากิซูชิ (Uramaki Sushi) มีวิธีการทำกลับกันกับ มากิซูชิ (Maki Sushi) ข้าวจะอยู่ด้านนอกสุด อาจมีวัตถุดิบอื่นอยู่ด้านนอกได้เช่นกัน สาหร่ายและไส้จะอยู่ในแทน สามารถใส่ไส่ได้หลายอย่าง
10. เทมาริซูชิ (Temari Sushi) เป็นซูชิดั้งเดิมอีกแบบหนึ่ง มีลักษณะเป็นก้อนกลม มีขนาดเล็ก ด้านบนวางด้วย ปลาดิบและผักชนิดต่าง ๆ นิยมรับประทานในงานเฉลิมฉลอง
11. ซาซาซูชิ (Sasa Sushi) ประเภทนี้หลาย ๆ คนคงไม่ค่อยรู้จักกันมากนัก มีเฉพาะบางจังหวัดในประเทศญี่ปุ่นเท่านั้น นับว่าเป็นอาหารประจำท้องถิ่นของจังหวัด นีงาตะ (Niigata) และ นากาโนะ (Nagano) ด้านล่างจะรองด้วย ใบไผ่ ถัดขึ้นมาคือข้าวและของคาวชนิดต่าง ๆ
ที่มา
- ข้อมูลจาก https://allianz-assistance.co.th/travel/types-of-sushi/
- ข้อมูลและรูปภาพจาก https://www.byfood.com/blog/culture/different-types-of-sushi