08/06/2026
สภาการจดหมายเหตุสากล (International Council on Archives: ICA) ประกาศหัวข้อหลักสำหรับสัปดาห์จดหมายเหตุนานาชาติ ประจำปี 2569 ได้แก่ จดหมายเหตุเพื่อความเป็นธรรม: สิทธิ ความทรงจำ และอนาคต : Rights, Memory & Futures
สภาการจดหมายเหตุสากล (International Council on Archives: ICA) มีความยินดีอย่างยิ่งในการประกาศหัวข้อหลักสำหรับสัปดาห์จดหมายเหตุนานาชาติ ประจำปี 2569 ได้แก่ จดหมายเหตุเพื่อความเป็นธรรม: สิทธิ ความทรงจำ และอนาคต : Rights, Memory & Futures โดยหัวข้อนี้ได้รับการคัดเลือกผ่านการสำรวจในระดับนานาชาติ ซึ่งมีผู้ตอบแบบสอบถามหลายร้อยราย สะท้อนให้เห็นถึงการตระหนักร่วมกันถึงบทบาทพื้นฐานของจดหมายเหตุในการสนับสนุนความยุติธรรม สิทธิ และสังคมประชาธิปไตย
สัปดาห์จดหมายเหตุนานาชาติ ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี (ระหว่างวันที่ 8–12 มิถุนายน 2569) เป็นเวทีระดับโลกที่เน้นบทบาทของจดหมายเหตุที่มีต่อสังคม อาทิ การส่งเสริมความรับผิดชอบ การอนุรักษ์ความทรงจำ การคุ้มครองสิทธิ และการสนับสนุนหลักนิติธรรม โดยหัวข้อในปี 2569 ให้ความสำคัญต่อจดหมายเหตุในฐานะโครงสร้างพื้นฐานเชิงรุกที่ช่วยธำรงไว้ซึ่งความยุติธรรมตลอดเวลา ตั้งแต่การละเมิดสิทธิในอดีต ภาระรับผิดชอบในปัจจุบัน ไปจนถึงข้อเรียกร้องและความหวังในอนาคต
ในปีนี้หัวข้อย่อยซึ่งแสดงมิติที่หลากหลายระหว่างจดหมายเหตุกับความยุติธรรม ได้แก่
1. จดหมายเหตุเพื่อความรับผิด (Archives for ): หลักนิติธรรม ข้อเท็จจริงและความยุติธรรม เน้นบทบาทของจดหมายเหตุในฐานะหลักฐานการตัดสินใจ การปฏิบัติงาน และความรับผิดชอบ มีความสำคัญในการสนับสนุนหลักนิติธรรม ธรรมาภิบาล กระบวนการด้านสิทธิมนุษยชน คณะกรรมการพิสูจน์ความจริง ศาลพิจารณาคดี ตลอดจนการจัดการกับประเด็นต่าง ๆ เช่น การพ้นผิดจากอาชญากรรมในอดีต
2. จดหมายเหตุเพื่อความทรงจำ (Archives for ): การยอมรับ ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และประสบการณ์ชีวิต โดยจดหมายเหตุมีบทบาทในการธำรงความยุติธรรมผ่านการสงวนรักษาคำให้การส่วนบุคคล ประวัติศาสตร์มุขปาฐะ และเรื่องเล่าของชุมชน โดยเฉพาะกลุ่มที่ถูกจำกัดเป็นคนชายขอบ งานจดหมายเหตุช่วยส่งเสริมการยอมรับ ฟื้นฟูความทรงจำ และยืนยันศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ด้วยการเชื่อมโยงเอกสารกับประสบการณ์ชีวิตจริงและกระบวนการเยียวยาทางสังคม
3. จดหมายเหตุเพื่อความครอบคลุม (Archives for ): การเข้าถึง การมีส่วนร่วม และการเสริมพลังชุมชน จดหมายเหตุทำให้ชุมชนเข้าถึงข้อมูลได้อย่างมีความหมาย โดยเน้นแนวทางการมีส่วนร่วม ผ่านโครงการที่ขับเคลื่อนโดยชุมชน การยอมรับองค์ความรู้ของชนพื้นเมือง การท้าทายแนวปฏิบัติที่จำกัดขอบเขต และการส่งเสริมการดูแลรักษาเอกสารจดหมายเหตุร่วมกัน
4. จดหมายเหตุ มรดกอาณานิคม และบริบทที่ไร้อธิปไตย (Archives, , and Non-Sovereign Contexts): การกระจายและการแบ่งปันมรดกทางวัฒนธรรมร่วมกัน ผลกระทบของลัทธิอาณานิคมและโครงสร้างอำนาจที่มีต่อจดหมายเหตุ รวมถึงเอกสารที่โดนเคลื่อนย้ายหรือกระจัดกระจายในท้องถิ่นต่างๆ ประเด็นการคืนทรัพย์สิน การส่งคืนเอกสาร จริยธรรมในการดูแลรักษาเอกสารจดหมายเหตุ โดยเฉพาะในบริบทที่ไร้อธิปไตยหรือพื้นที่ที่มีข้อพิพาท รวมถึงข้อจำกัดของการแปลงเป็นเอกสารดิจิทัลที่ไม่สามารถทดแทนเอกสารต้นฉบับได้
5. จดหมายเหตุเพื่อความยุติธรรมในอนาคต (Archives for Future ): ความคาดหวังต่อสิทธิที่พึงได้ ความรับผิดชอบ และความเป็นไปได้ ชวนมองไปข้างหน้าถึงบทบาทของจดหมายเหตุในการส่งเสริมความยุติธรรม การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ รูปแบบการสงวนรักษาแบบใหม่ พร้อมทั้งให้ความสำคัญกับความรับผิดชอบด้านสิ่งแวดล้อมและเทคโนโลยี โดยเน้นการสร้างสมดุลระหว่างนวัตกรรมกับความยั่งยืน และประโยชน์ระยะยาวของชุมชน
ขอเชิญทุกท่านร่วมเฉลิมฉลองความสำคัญของจดหมายเหตุ ในสัปดาห์จดหมายเหตุสากล ประจำปี 2569 (International Archives Week 2026) ผ่านการเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ ทั้งในไทยและต่างประเทศได้ที่ https://www.ica.org/explore-the-iaw2026-agenda
รวมทั้งร่วมเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ และหัวข้อ ผ่านช่องทางสื่อสังคมออนไลน์ บล็อก และเว็บไซต์ของท่าน เพื่อขยายการรับรู้และสร้างการมีส่วนร่วมในวงกว้าง