03/05/2026
Ngắm "lô" tranh sơn mài của Họa Sĩ Ngô Thành Nhân mới ra – Người theo đuổi chất liệu Sơn mài truyền thống từ khi bước chân vào trường Mỹ Thuật, đến nay đã gần nửa thế kỷ.
Phong cách nổi bật của họa sĩ Ngô Thành Nhân là ngôn ngữ hội họa có chiều sâu, có câu chuyện trong tạo hình và bố cục với cách xử lý kỹ thuật rất riêng.
Họa sĩ Ngô Thành Nhân sáng tác nhiều mảng đề tài:
- Tranh phong cảnh
- Tranh tĩnh vật
-Tranh n**e
-Tranh chân dung
Đề tài các loại nông nghiệp, xây dụng chủ nghĩa xã hội, chiến tranh cách mạng, tranh thiếu nhi… và nổi bật trong tranh sơn mài của ông là đề tài dân tộc miền núi.
Hầu như tất cả đều vẽ bằng chất liệu sơn mài. Trong những khoảng thời gian ngắn hay đi chuyển qua các vùng miền, ông vẽ sơn dầu và acryli, ghi lại từng nơi qua và những dòng chảy bất ngờ với cách nhìn khác lạ và tổng hợp không lẫn với ai.
Tranh Ngô Thành Nhân mang hơi thở thời đại, theo bước phát triển của xã hội đi cùng sự phát triển lịch sử của vũng đất và thời gian.
Tranh phong cảnh sinh hoạt của phố phường Hà Nội, nông thôn Việt và nhất là mảng về con người và những hoạt động, sinh hoạt vùng cao của Ngô Thành Nhân có cách nhìn khái quát chứ không đơn giản là ghi lại một cảnh thực tế, hầu như mỗi bức tranh đều thấy một câu chuyện về văn hóa và lịch sử.
Mảng tranh Hà Nội với phố phường và những di tích dấy ấn đặc biệt của ông là một sự độc đáo về cách thể hiện với thiên nhiên và bốn mùa, với kiến trúc đặc trưng.
Chạm mắt và tranh Ngô Thành Nhân, ta thấy ấn tượng đầu tiên là hình khối và mảng miếng, tạo nên cấu trúc vững chãi, nhịp nhàng, từ chính sự tối giản, nhưng rất mạnh mẽ và tình cảm trong cách biểu hiện.
Ví dụ, ông dựng hình tượng cầu Long Biên bằng những nhịp trên cao, tạo chiều không gian hiện thực bên dưới là những mái nhà lô xô của một Hà Nội ven sông Hồng lịch sử, bình dị và xưa cũ.
Hay như những bức tranh phố Hà Nội hiện lên là những mái ngói san sát chồng lớp thấy một Hà Nội cổ, tĩnh mà động, ẩn nấp một sức sống bền bỉ có phần cũ và mới.
Với gần nửa thế kỷ gắn bó và chung thủy với sơn mài truyền thống, họa sĩ Ngô Thành Nhân có cách xử lý Vàng Bạc lên tranh đạt đến độ “khác người”, giúp tác phẩm thoát khỏi cái "lì" (phẳng lặng, thiếu sức sống) vốn là đặc điểm của hầu hết các họa sĩ sử dụng chất liệu sơn mài.
Rất nhiều bức tranh mới đây, ông phủ đầy, phủ nhiều lớp vàng bạc, rồi ông lại mài cạo xước bay đi hay để lại loang lổ khiến bức tranh sâu hơn. Mảng vàng son thếp bạc có những vết xước hay lấm tấm rơi vãi thưa dày ẩn dưới nhiều lớp khi mài đi, ông nói: “chỉ cần bật được chiều sâu và hiệu ứng mình mong muốn để ra đúng hồn mình chứ không tiếc chất liệu quý mà để cả mảng lỳ lợm” làm gì.
Ánh sáng trong tranh không phải là ánh sáng tự nhiên, mà là sự "phát quang" từ chính các lớp màu và kim loại quý (vàng, bạc) ẩn hiện dưới lớp sơn, được mài ra một cách rất điêu luyện có chủ ý, khiến các các mảng màu lớn không bị đơn điệu mà có sự biến chuyển tinh tế về sắc độ và sự rung cảm.
Theo đuổi chất liệu sơn mài truyền thống nhưng họa sĩ Ngô Thành Nhân xử lý hình khối và chi tiết có hơi hướng phong cách biểu hiện, mang lại cảm giác mạnh mẽ và quyết liệt mà giữ nguyên được "hồn" của chất liệu sơn mài Việt Nam sang trọng. Ngay cả khi cẩn trứng cẩn trai cũng phá cách để tạo ra phong cách riêng có độ rung. Mài ra hình là tài, ra cốt cách là sự khéo léo dày kinh nghiệm riêng của mỗi người khi làm chất liệu này.
Trong tranh sơn mài, ông dùng sắc đen của sơn then làm bật sợi vàng, hạt vàng, tạo ra thứ ánh sáng ma mị, sâu thẳm, khiến mặt tranh đang "thở" chứ không bị bết hay nặng nề có chủ đích. Dù tranh ở mảng đề tài nào thì tư duy bố cục khúc triết của tạo hình và kỹ thuật cũng tạo cảm xúc rung động rất…sinh động.
Sơn mài truyền thống mang hơi thở hội họa đương đại bởi sự lấp lánh nhưng trầm tĩnh rất riêng. .
Ánh sáng ngầm trong mảng tối, tạo nên thị giác có vẻ như cách ông đánh dấu tên mình.
Ngô Thành Nhân còn sáng tạo và phát triển kỹ thuật mới, thêm chất liệu mới cho bảng màu sơn mài truyền thống như một bước khai phá hiệu ứng đương đại. Ông nghiên cứu chất liệu và kỹ thuật làm phương tiện để gây hiệu ứng. Ông áp dụng thêm các chất liệu như nhu sa khoáng bột kim loại… (không bị gỉ với thời gian và mọi khí hậu). Thêm các loại màu sắc nhũ tím xanh ghi…vv..và đi màu bằng cách lên trực tiếp và gián tiếp,
Đặc điểm:
- Để đạt hiệu quả cao nhất của chất liệu vàng bạc, ông làm nhiều lớp sơn mỏng phủ kín. Sau đó vẽ màu đè lên, dùng vàng bạc tiếp nhiều lần, nhiều lớp…rồi mài ra. Đó là đặc trưng của vẽ sơn mài (mài sơn đi để bật hình lên là vẽ) và kỹ thuật này cần khéo léo để ra bức tranh chủ ý với thẩm mỹ cá nhân của họa sĩ.
- Các loại vỏ sò, vỏ trứng, vỏ trai, vỏ ốc…đều là chất liệu quen thuộc sử dụng cho tranh son màim được nghiền ra, rắc lên các mảng vẽ đã có màu, tạo nên hiệu ứng màu chắc và xốp rất có hồn và sâu
- Nhưng ông khẳng định: quan trọng nhất khi hoàn thành một bức tranh sơn mài là phải phẳng, nhẵn chứ không lỗi lõm. Đó là là điều bắt buộc của sự nghiêm cẩn.
Một họa sĩ tận tụy với nghề và không ngừng nghỉ vẽ như thở.
(Còn nữa)
